Na podstawie zamieszczonego rachunku do umowy o dzieło stawka podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodu z tytułu zawartej umowy wynosi
| Rachunek do umowy o dzieło | |
| Przychód brutto | 6 350,00 zł |
| Koszty uzyskania przychodów | 1 270,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 5 080,00 zł |
| Podatek dochodowy | 610,00 zł |
| Kwota do wypłaty | 5 740,00 zł |
A. 17%
B. 32%
C. 19%
D. 12%
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01): Rachunek przeliczony na stawkę 12% obowiązującą od lipca 2022 r. (dawniej 17%).
Stawka podatku wynosi 12%, bo liczymy ją od podstawy opodatkowania, a nie od całego przychodu brutto ani od kwoty do wypłaty. W rachunku widać: przychód brutto 6 350,00 zł, koszty uzyskania przychodów 1 270,00 zł, więc dochód, czyli podstawa opodatkowania, to 6 350,00 zł - 1 270,00 zł = 5 080,00 zł. Następnie podatek dochodowy wynosi 610,00 zł. Sprawdzamy stawkę: 610,00 zł / 5 080,00 zł daje około 12%. Dokładnie 12% z 5 080,00 zł to 609,60 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych wychodzi 610,00 zł. To jest bardzo typowe w praktyce kadrowo-płacowej, bo zaliczki podatkowe zaokrągla się zgodnie z zasadami podatkowymi. Moim zdaniem najważniejsze jest tu zauważyć, że koszty uzyskania przychodów obniżają podstawę opodatkowania. Przy umowie o dzieło często stosuje się 20% kosztów, a czasem 50%, jeśli są spełnione warunki związane z prawami autorskimi. W tym przykładzie koszty 1 270,00 zł to właśnie 20% z 6 350,00 zł. Dobra praktyka w rozliczeniach jest taka: najpierw ustalić przychód, potem koszty, potem podstawę, a dopiero na końcu liczyć PIT.
W tym zadaniu łatwo pomylić stawkę podatku z samą kwotą podatku albo z historycznymi stawkami PIT, które ktoś kojarzy z wcześniejszych lat. Stawka 19% nie pasuje do tego rachunku, bo po zastosowaniu jej do podstawy 5 080,00 zł podatek byłby dużo wyższy, około 965,20 zł, a nie 610,00 zł. Taka wartość może się komuś kojarzyć z dawną stawką podatku liniowego lub starszymi zasadami rozliczeń, ale tutaj analizujemy konkretny rachunek do umowy o dzieło, więc trzeba patrzeć na liczby z dokumentu. Stawka 17% też bywa myląca, bo była stosowana w pierwszym progu skali podatkowej w pewnym okresie. Jednak z podstawy 5 080,00 zł dałaby 863,60 zł przed zaokrągleniem, więc zupełnie nie zgadza się z podatkiem 610,00 zł. Stawka 32% dotyczy wyższego progu podatkowego w skali PIT, ale nie wynika z tego dokumentu i przy tej podstawie dałaby ponad 1 600 zł podatku. Typowy błąd polega na tym, że ktoś patrzy tylko na dostępne procenty i wybiera stawkę znaną z pamięci, zamiast przeliczyć: podatek / podstawa opodatkowania. W rozliczeniach kadrowo-płacowych to dość ryzykowne podejście, bo dokument zawsze trzeba czytać krok po kroku. Najpierw ustala się przychód brutto, potem koszty uzyskania przychodów, następnie podstawę opodatkowania i dopiero od niej oblicza zaliczkę na podatek. Z mojego doświadczenia takie zadania są właśnie po to, żeby wyrobić nawyk sprawdzania, od jakiej kwoty faktycznie liczymy procent. Tutaj 12% z 5 080,00 zł daje 609,60 zł, czyli po zaokrągleniu 610,00 zł, więc tylko ta stawka jest zgodna z rachunkiem.