Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w spółce z o. o. zawarł z własnym pracodawcą umowę zlecenia na wykonywanie czynności o podobnym charakterze. Od kwoty określonej w umowie zlecenia zostaną naliczone składki
A. na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
B. jedynie na ubezpieczenia społeczne
C. nie zostaną naliczone żadne składki
D. jedynie na ubezpieczenia zdrowotne
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
W tej sytuacji wynagrodzenie z umowy zlecenia zawartej z własnym pracodawcą traktuje się dla celów ZUS praktycznie tak, jak przychód ze stosunku pracy. Dlatego od tej kwoty nalicza się składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Chodzi tu o zasadę, że osoba wykonująca umowę zlecenia na rzecz swojego pracodawcy jest uznawana za pracownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Nie ma więc znaczenia, że formalnie podpisano dodatkową umowę cywilnoprawną, bo dla ZUS liczy się też faktyczny związek z zatrudnieniem. W praktyce dział kadr i płac dolicza wynagrodzenie ze zlecenia do podstawy wymiaru składek pracowniczych, a następnie rozlicza składki emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz składkę zdrowotną. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które warto dobrze zapamiętać, bo często pojawia się w firmach: pracownik ma etat, a dodatkowo dostaje zlecenie od tej samej spółki. Dobra praktyka kadrowa polega na tym, żeby nie rozliczać takiej umowy jak zwykłego zlecenia z osobą obcą, tylko sprawdzić, czy nie zachodzi właśnie powiązanie z własnym pracodawcą.
W tym pytaniu łatwo pomylić zwykłą umowę zlecenia z umową zlecenia zawartą z własnym pracodawcą. Przy typowym zleceniu, wykonywanym dla obcej firmy, rzeczywiście mogą występować różne warianty oskładkowania: czasem obowiązkowe są tylko wybrane składki społeczne, czasem dochodzi zdrowotna, a w pewnych szczególnych przypadkach składek może w ogóle nie być. Tutaj jednak sytuacja jest inna, bo zleceniobiorca jest jednocześnie pracownikiem tej samej spółki z o.o. To uruchamia szczególną zasadę z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: taka osoba jest traktowana jak pracownik także w zakresie przychodu z tej umowy cywilnoprawnej. Myślenie, że należy naliczyć wyłącznie składkę zdrowotną, wynika często z kojarzenia zlecenia z przypadkiem, gdy ktoś ma już etat u innego pracodawcy i osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie. Ale tu etat jest u tego samego podmiotu, więc nie stosuje się takiego uproszczenia. Równie nietrafne jest założenie, że nie nalicza się żadnych składek, bo umowa cywilnoprawna nie jest automatycznie wolna od ZUS. Sama nazwa umowy nie przesądza sprawy. Błędem jest też ograniczenie się wyłącznie do składek społecznych, bo przychód stanowiący podstawę składek społecznych u pracownika co do zasady wchodzi również do rozliczenia składki zdrowotnej, po odpowiednim ustaleniu podstawy. Z mojego doświadczenia najbezpieczniej w kadrach patrzeć nie tylko na dokument, ale też na relację stron: kto z kim zawiera umowę i na czyją rzecz praca jest faktycznie wykonywana.