Urlop okolicznościowy to przysługujące pracownikowi zwolnienie od pracy między innymi w związku
A. z przeszkoleniem pracownika w zakresie bhp.
B. ze stawieniem się na wezwanie prokuratury.
C. z okresowym badaniem lekarskim.
D. ze ślubem dziecka pracownika.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2024 (arkusz A.65-SG-24.01).
Urlop okolicznościowy przysługuje pracownikowi między innymi w związku ze ślubem dziecka pracownika, dlatego wskazanie tej odpowiedzi jest merytorycznie poprawne. W praktyce chodzi o szczególne wydarzenia rodzinne lub osobiste, przy których przepisy pozwalają pracownikowi nie przyjść do pracy, ale zachować prawo do wynagrodzenia. Przy ślubie dziecka pracownik ma prawo do 1 dnia zwolnienia od pracy. Podstawą są przepisy rozporządzenia dotyczącego usprawiedliwiania nieobecności w pracy i udzielania pracownikom zwolnień od pracy. Dobra praktyka kadrowa jest taka, żeby pracownik złożył wniosek o takie zwolnienie, a po wydarzeniu, jeżeli pracodawca tego wymaga, przedstawił dokument potwierdzający, np. odpis aktu małżeństwa dziecka. Moim zdaniem warto zapamiętać, że to nie jest zwykły urlop wypoczynkowy i nie pomniejsza puli dni urlopu wypoczynkowego. Kadry powinny ująć taką nieobecność osobno w ewidencji czasu pracy, jako zwolnienie okolicznościowe płatne. W firmach czasem myli się to z urlopem na żądanie, ale to są inne instytucje prawa pracy.
W tym pytaniu łatwo pomylić urlop okolicznościowy z innymi zwolnieniami od pracy, bo wszystkie wskazane sytuacje rzeczywiście mogą wiązać się z nieobecnością pracownika albo z obowiązkiem pracodawcy. Różnica polega jednak na podstawie prawnej i celu takiego zwolnienia. Okresowe badanie lekarskie nie jest urlopem okolicznościowym. Badania profilaktyczne z zakresu medycyny pracy wykonuje się co do zasady w czasie pracy, na koszt pracodawcy, a pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. To wynika z obowiązków bhp i ochrony zdrowia pracownika, a nie z wydarzenia rodzinnego. Podobnie stawienie się na wezwanie prokuratury jest usprawiedliwioną nieobecnością związaną z obowiązkiem wobec organu państwowego. Pracodawca musi pracownika zwolnić, ale nie jest to klasyczny urlop okolicznościowy, tylko zwolnienie na wezwanie właściwego organu. Czasem pracownik dostaje zaświadczenie o utraconym zarobku, co też pokazuje, że mechanizm jest inny. Szkolenie bhp również nie tworzy prawa do urlopu okolicznościowego. Odbywa się ono w czasie pracy i na koszt pracodawcy, ponieważ jest elementem organizacji bezpiecznej pracy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że każde płatne wyjście z pracy traktuje się jak urlop okolicznościowy. A w kadrach trzeba rozróżniać: urlop wypoczynkowy, zwolnienie okolicznościowe, badania lekarskie, szkolenia bhp i wezwania urzędowe. Każde z nich inaczej zapisuje się w dokumentacji czasu pracy i wynagrodzeń, więc taka pomyłka potrafi potem narobić bałaganu w ewidencji.