Przepisem prawa zobowiązującym przedsiębiorcę do naliczania składek na Fundusz Pracy jest
A. ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
B. Kodeks cywilny
C. Kodeks pracy
D. ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2015 (arkusz A.65-X-15.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Podstawą prawną obowiązku naliczania składek na Fundusz Pracy jest ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. To właśnie ten akt prawny określa, kiedy przedsiębiorca jako płatnik ma obowiązek finansować składkę na FP, od jakiej podstawy ją liczyć oraz w jakich sytuacjach składki nie trzeba opłacać, np. przy określonych zwolnieniach dotyczących wieku pracownika albo powrotu z urlopu macierzyńskiego czy wychowawczego. W praktyce kadrowo-płacowej ta wiedza jest bardzo ważna, bo składka na Fundusz Pracy jest rozliczana razem ze składkami ZUS, ale jej źródło prawne nie jest takie samo jak typowych składek emerytalnych czy rentowych. Moim zdaniem tu łatwo się pomylić, bo technicznie wysyła się ją w dokumentach rozliczeniowych do ZUS, więc wiele osób automatycznie kojarzy ją z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Dobra praktyka w płacach jest taka, żeby przy naliczaniu listy płac sprawdzać nie tylko sam tytuł ubezpieczenia, ale też podstawę wymiaru składek i ewentualne zwolnienia z FP. Przykładowo, przy pracowniku zatrudnionym na umowę o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym najczęściej trzeba naliczyć składkę na Fundusz Pracy, o ile nie zachodzi szczególne zwolnienie. Dzięki temu przedsiębiorca prawidłowo rozlicza publicznoprawne obciążenia związane z zatrudnieniem i unika korekt deklaracji.
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie, kto technicznie obsługuje rozliczenie składki, a który akt prawny faktycznie nakłada obowiązek jej naliczania. Składka na Fundusz Pracy jest co prawda wykazywana i opłacana w ramach rozliczeń prowadzonych przez płatnika do ZUS, ale to nie oznacza automatycznie, że jej główną podstawą jest ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Ta ustawa reguluje przede wszystkim zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, zgłoszenia, obowiązki płatników oraz rozliczanie składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Fundusz Pracy ma inny charakter: służy finansowaniu zadań związanych z rynkiem pracy, aktywizacją zawodową, bezrobociem i instrumentami wspierającymi zatrudnienie. Dlatego właściwym źródłem jest ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Kodeks pracy także może wydawać się kuszącą odpowiedzią, bo mówimy o przedsiębiorcy, pracownikach i wynagrodzeniach. Jednak Kodeks pracy reguluje głównie prawa i obowiązki stron stosunku pracy, czas pracy, urlopy, świadectwa pracy, odpowiedzialność pracowniczą czy BHP. Nie jest podstawowym aktem do naliczania składek na Fundusz Pracy. Kodeks cywilny również nie pasuje, ponieważ dotyczy stosunków cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia, umowa o dzieło, zobowiązania, własność czy odpowiedzialność odszkodowawcza. Sam fakt, że od niektórych umów cywilnoprawnych mogą powstać określone obowiązki składkowe, nie czyni Kodeksu cywilnego źródłem regulacji składki na FP. Typowy błąd myślowy polega tu na skojarzeniu składki z miejscem jej rozliczenia albo z ogólnym tematem zatrudnienia, zamiast z konkretną podstawą prawną. W pracy kadrowo-płacowej warto zawsze oddzielać przepisy prawa pracy, przepisy ubezpieczeniowe i przepisy dotyczące funduszy celowych, bo inaczej łatwo o złe kwalifikacje i potem korekty dokumentów.