Jeżeli na koniec okresu sprawozdawczego w firmie handlowej, rozliczającej się miesięcznie z podatku VAT, której sprzedaż jest w całości opodatkowana tym podatkiem, a podatek VAT należny z rejestru dostawy tej firmy wynosi 36 000,00 zł, podatek VAT naliczony z rejestru nabycia tej firmy wynosi 34 000,00 zł, a kwota do przeniesienia z poprzedniego rozliczenia wynosi 0,00 zł, to występuje
A. nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w kwocie 2 000,00 zł.
B. kwota podatku podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 36 000,00 zł.
C. kwota podatku podlegająca wpłacie do urzędu skarbowego w kwocie 2 000,00 zł.
D. nadwyżka podatku naliczonego nad należnym w kwocie 34 000,00 zł.
Pytanie z egzaminu CKE, wrzesień 2014 (arkusz A.65-X-14.08).
W tym zadaniu chodzi o klasyczne rozliczenie VAT za miesiąc. Firma ma VAT należny ze sprzedaży 36 000,00 zł oraz VAT naliczony z zakupów 34 000,00 zł. Ponieważ sprzedaż jest w całości opodatkowana VAT, co do zasady firma ma prawo odliczyć cały VAT naliczony z rejestru nabycia, oczywiście przy założeniu że zakupy są związane z działalnością opodatkowaną i dokumenty są poprawne. Liczymy więc różnicę: 36 000,00 zł - 34 000,00 zł - 0,00 zł = 2 000,00 zł. VAT należny jest większy niż naliczony, więc nie powstaje nadwyżka do przeniesienia ani zwrotu, tylko zobowiązanie wobec urzędu skarbowego. W praktyce taka kwota trafi do części rozliczeniowej pliku JPK_V7 jako podatek do zapłaty. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych rozliczeń do opanowania, bo w księgowości VAT bardzo często najpierw patrzy się właśnie na relację: podatek należny minus podatek naliczony, a dopiero potem uwzględnia przeniesienia z poprzednich okresów.
W rozliczeniu VAT łatwo pomylić kierunek porównania, a tutaj ma to kluczowe znaczenie. Podatek należny wynika ze sprzedaży, czyli jest kwotą, którą podatnik powinien zasadniczo oddać do urzędu skarbowego. Podatek naliczony pochodzi z zakupów i zmniejsza to zobowiązanie, jeżeli zakupy służą sprzedaży opodatkowanej. Skoro VAT należny wynosi 36 000,00 zł, a VAT naliczony 34 000,00 zł, to większa jest kwota należna, a nie naliczona. Dlatego nie można mówić o nadwyżce podatku naliczonego nad należnym w wysokości 2 000,00 zł, bo to jest odwrócenie działania. Różnica 2 000,00 zł faktycznie istnieje, ale oznacza podatek do zapłaty, nie nadwyżkę do przeniesienia lub zwrotu. Błędem jest też traktowanie całego VAT naliczonego, czyli 34 000,00 zł, jako nadwyżki. To nie jest kwota samodzielnie do odzyskania, tylko element rozliczenia pomniejszający VAT należny. Z kolei wskazanie 36 000,00 zł jako podatku do wpłaty pomija podstawową zasadę odliczania VAT naliczonego od zakupów. W praktyce księgowej takie przeoczenie byłoby poważne, bo zawyżyłoby zobowiązanie podatkowe. Dobra praktyka jest prosta: najpierw ustalić VAT należny, potem odjąć VAT naliczony i kwotę z poprzedniego okresu, a dopiero wynik interpretować jako wpłatę albo nadwyżkę. Tu wynik to 2 000,00 zł do urzędu skarbowego.