Podatek od towarów i usług jest podatkiem
A. bezpośrednim, cenotwórczym
B. pośrednim, konsumpcyjnym
C. bezpośrednim, wielofazowym
D. pośrednim, majątkowym
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2020 (arkusz A.65-SG-20.01).
Podatek od towarów i usług, czyli VAT, jest podatkiem pośrednim i konsumpcyjnym. To oznacza, że formalnie rozlicza go przedsiębiorca, np. sprzedawca wystawia fakturę, wykazuje VAT należny i składa plik JPK_V7, ale ekonomiczny ciężar podatku ponosi zwykle ostateczny konsument w cenie brutto. W praktyce klient kupując towar za 123 zł przy stawce 23%, płaci 100 zł netto oraz 23 zł VAT. Firma nie traktuje tego VAT-u jak swojego przychodu, tylko rozlicza go z urzędem skarbowym, pomniejszając o VAT naliczony z faktur zakupowych. Moim zdaniem to jest klucz do zrozumienia VAT-u: przedsiębiorca jest trochę takim poborcą podatku, a nie osobą, która ostatecznie ma go ponieść. VAT jest też powiązany z konsumpcją, bo pojawia się przy zakupie dóbr i usług. Dobra praktyka księgowa polega na prawidłowym rozróżnianiu kwot netto, brutto, VAT należnego i VAT naliczonego, bo od tego zależy poprawność rejestrów VAT, deklaracji i rozliczeń z fiskusem.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka pojęć, bo VAT rzeczywiście ma cechy, które kojarzą się z ceną i z wieloma etapami obrotu. Nie można jednak uznać go za podatek bezpośredni. Podatki bezpośrednie, takie jak PIT, CIT czy podatek od nieruchomości, obciążają bezpośrednio podatnika, którego dotyczą. Przy VAT sytuacja wygląda inaczej: sprzedawca jest podatnikiem w sensie formalnym, ale ciężar ekonomiczny jest przerzucany na nabywcę końcowego, czyli konsumenta. Właśnie dlatego mówimy o podatku pośrednim. Częsty błąd polega na tym, że skoro przedsiębiorca składa deklarację i płaci podatek do urzędu, to ktoś od razu uznaje VAT za bezpośredni. To nie jest dobre rozumowanie, bo w podatkach ważne jest nie tylko kto wpłaca, ale też kto realnie ponosi koszt.
VAT bywa cenotwórczy, bo wpływa na cenę brutto towaru lub usługi, ale samo to nie zmienia jego klasyfikacji na bezpośredni. Jest też podatkiem wielofazowym, ponieważ występuje na kolejnych etapach obrotu: producent, hurtownik, detalista. Jednak poprawny opis musi łączyć tę cechę z pośrednim charakterem podatku, a nie z bezpośrednim. Nie jest to również podatek majątkowy. Podatki majątkowe odnoszą się do posiadania albo nabycia składników majątku, jak nieruchomości czy środki transportu, a VAT dotyczy odpłatnej dostawy towarów i świadczenia usług. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać: VAT = podatek pośredni od konsumpcji, rozliczany przez firmy, ale zasadniczo płacony w cenie przez końcowego klienta.
VAT bywa cenotwórczy, bo wpływa na cenę brutto towaru lub usługi, ale samo to nie zmienia jego klasyfikacji na bezpośredni. Jest też podatkiem wielofazowym, ponieważ występuje na kolejnych etapach obrotu: producent, hurtownik, detalista. Jednak poprawny opis musi łączyć tę cechę z pośrednim charakterem podatku, a nie z bezpośrednim. Nie jest to również podatek majątkowy. Podatki majątkowe odnoszą się do posiadania albo nabycia składników majątku, jak nieruchomości czy środki transportu, a VAT dotyczy odpłatnej dostawy towarów i świadczenia usług. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać: VAT = podatek pośredni od konsumpcji, rozliczany przez firmy, ale zasadniczo płacony w cenie przez końcowego klienta.