Przedstawiciel handlowy zatrudniony w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 5 000,00 zł oraz prowizję, która zależy od wysokości osiągniętego obrotu ze sprzedaży. Ile wyniesie wynagrodzenie brutto przedstawiciela handlowego, jeżeli w bieżącym miesiącu przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej i osiągnął obrót ze sprzedaży w wysokości 18 000,00 zł?
| Stawki prowizji | |
| Stawka prowizji | Obrót ze sprzedaży |
| 1% | do 5 000,00 zł |
| 1,5% | od 5 000,00 zł do 15 000,00 zł |
| 2% | powyżej 15 000,00 zł |
A. 5 360,00 zł
B. 5 270,00 zł
C. 5 180,00 zł
D. 5 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu wynagrodzenie brutto składa się z dwóch elementów: stałej pensji zasadniczej oraz prowizji od obrotu. Pracownik przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej, więc nie doliczamy dodatków za nadgodziny, pracę w nocy ani innych składników. Podstawą jest 5 000,00 zł wynagrodzenia zasadniczego. Obrót ze sprzedaży wyniósł 18 000,00 zł, czyli przekroczył próg 15 000,00 zł. Z tabeli wynika więc zastosowanie stawki prowizji 2%. W tym typie zadania stawkę z właściwego progu stosuje się do całego osiągniętego obrotu, a nie tylko do nadwyżki ponad próg. Prowizja wynosi: 18 000,00 zł × 2% = 360,00 zł. Wynagrodzenie brutto to: 5 000,00 zł + 360,00 zł = 5 360,00 zł. Moim zdaniem najważniejsze jest tu uważne odczytanie tabeli, bo w praktyce kadrowo-płacowej regulamin wynagradzania albo umowa powinny jasno wskazywać, czy prowizja jest liczona od całego obrotu, czy progresywnie od przedziałów. Na liście płac taka prowizja jest składnikiem wynagrodzenia brutto, czyli później stanowi podstawę do dalszych rozliczeń składkowo-podatkowych, zgodnie z przyjętymi zasadami naliczania płac.
W tym przykładzie łatwo pomylić samą obecność prowizji z jej konkretnym sposobem obliczenia. Kwota 5 000,00 zł oznacza tylko wynagrodzenie zasadnicze, więc jej wskazanie pomija cały składnik prowizyjny. A w systemie czasowo-prowizyjnym pracownik ma część stałą za przepracowany czas oraz część zmienną zależną od efektów sprzedaży. Skoro osiągnięto obrót, prowizja powinna zostać doliczona do brutto. To jest dość typowe w listach płac handlowców, przedstawicieli czy doradców sprzedaży. Kwota 5 180,00 zł wygląda tak, jakby zastosowano stawkę 1% do całego obrotu 18 000,00 zł, czyli 180,00 zł prowizji. Taki tok rozumowania nie pasuje jednak do tabeli, bo stawka 1% dotyczy obrotu do 5 000,00 zł, a tutaj obrót jest dużo wyższy. Kwota 5 270,00 zł sugeruje użycie stawki 1,5% od 18 000,00 zł, czyli 270,00 zł prowizji. Ten wariant też jest nieprawidłowy, bo przedział 1,5% obejmuje obrót od 5 000,00 zł do 15 000,00 zł, a sprzedaż wyniosła 18 000,00 zł. Można też spotkać błąd polegający na liczeniu prowizji progresywnie od kolejnych progów, podobnie jak przy niektórych skalach podatkowych. Wtedy wynik byłby inny, ale nie wynika to z treści zadania. Tutaj należy wybrać jedną stawkę właściwą dla całego poziomu obrotu. Ponieważ 18 000,00 zł jest powyżej 15 000,00 zł, prowizja wynosi 2% × 18 000,00 zł = 360,00 zł, a wynagrodzenie brutto łącznie 5 360,00 zł. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozwiązywać spokojnie: najpierw ustalić próg, potem policzyć prowizję, a dopiero na końcu dodać ją do podstawy.