Pracownik zatrudniony w hurtowni w systemie czasowo-prowizyjnym otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 4 600,00 zł oraz prowizję, która zależy od wysokości osiągniętego obrotu ze sprzedaży. W bieżącym miesiącu hurtownia osiągnęła obrót ze sprzedaży w wysokości 26 000,00 zł. Ile wynosi kwota wynagrodzenia brutto pracownika, jeżeli przepracował obowiązujący go czas pracy w porze dziennej?
| Prowizja od obrotu ze sprzedaży | |
| Obrót ze sprzedaży | Stawka prowizji |
| do 20 000,00 zł | 1% |
| od 20 001,00 zł do 25 000,00 zł | 2% |
| od 25 001,00 zł | 3% |
A. 4 600,00 zł
B. 4 860,00 zł
C. 5 120,00 zł
D. 5 380,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2018 (arkusz A.65-X-18.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynagrodzenie brutto wynosi 5 380,00 zł, ponieważ pracownik ma system czasowo-prowizyjny. To znaczy, że do stałego wynagrodzenia zasadniczego dolicza się prowizję zależną od obrotu ze sprzedaży. Najpierw trzeba ustalić właściwy próg prowizyjny. Obrót hurtowni to 26 000,00 zł, więc mieści się w przedziale od 25 001,00 zł, gdzie stawka prowizji wynosi 3%. Prowizja wynosi więc: 26 000,00 zł × 3% = 780,00 zł. Następnie dodajemy ją do pensji zasadniczej: 4 600,00 zł + 780,00 zł = 5 380,00 zł brutto. Ważne jest tu słowo brutto, czyli kwota przed potrąceniem składek ZUS, składki zdrowotnej i zaliczki na podatek dochodowy. Z mojego doświadczenia takie zadania często sprawdzają, czy uczeń potrafi odróżnić wynagrodzenie zasadnicze od składników zmiennych. W praktyce kadrowo-płacowej taką prowizję ujmuje się na liście płac jako składnik wynagrodzenia, a dokumentacja powinna jasno pokazywać podstawę jej naliczenia, np. raport sprzedaży albo zestawienie obrotu.
W tym zadaniu trzeba uważać, bo samo wynagrodzenie zasadnicze 4 600,00 zł nie jest jeszcze pełnym wynagrodzeniem brutto pracownika. Skoro pracownik jest zatrudniony w systemie czasowo-prowizyjnym, to jego płaca składa się z części stałej oraz prowizji od osiągniętego obrotu. Pominięcie prowizji prowadzi do zaniżenia wynagrodzenia i w praktyce byłoby błędem na liście płac. Taki błąd może wynikać z tego, że ktoś widzi informację o przepracowaniu obowiązującego czasu pracy w porze dziennej i skupia się tylko na pensji zasadniczej, bez dodatków za sprzedaż. Kwota 4 860,00 zł powstaje najpewniej po doliczeniu 1% od całego obrotu, czyli 260,00 zł. To jednak nie pasuje do tabeli, bo obrót 26 000,00 zł przekracza najwyższy próg. Nie wybiera się stawki z pierwszego wiersza tylko dlatego, że jest podana jako pierwsza. Kwota 5 120,00 zł oznaczałaby doliczenie 2% od 26 000,00 zł, czyli 520,00 zł, ale stawka 2% dotyczy obrotu od 20 001,00 zł do 25 000,00 zł. Tu obrót jest większy, więc stosujemy 3%. Moim zdaniem najczęstsza pułapka polega na mechanicznym wybieraniu procentu albo na myleniu systemu progowego z naliczaniem progresywnym. W tym pytaniu tabela wskazuje stawkę prowizji dla osiągniętego poziomu obrotu, więc przy 26 000,00 zł prowizja to 26 000,00 zł × 3% = 780,00 zł, a wynagrodzenie brutto wynosi 5 380,00 zł. Dopiero od tej kwoty w rzeczywistej liście płac liczyłoby się składki i podatek.