Sprzedawca zatrudniony w sklepie meblowym jest wynagradzany w systemie czasowo-prowizyjnym. Na podstawie danych z tabeli oblicz wynagrodzenie brutto sprzedawcy za bieżący miesiąc, przyjmując, że obroty sklepu wyniosły 120 000,00 zł.
| Miesięczna płaca zasadnicza | 5 000,00 zł |
| Stawka prowizji od obrotów | 0,5% |
| Dodatek za staż pracy obliczany od miesięcznej płacy zasadniczej | 8% |
A. 5 400,00 zł
B. 5 600,00 zł
C. 6 048,00 zł
D. 6 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.65-X-16.05): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Wynagrodzenie brutto w systemie czasowo-prowizyjnym składa się tutaj z trzech elementów: miesięcznej płacy zasadniczej, prowizji od obrotów oraz dodatku stażowego. Najpierw bierzemy płacę zasadniczą: 5 000,00 zł. Następnie liczymy prowizję: 0,5% z 120 000,00 zł, czyli 600,00 zł. Potem obliczamy dodatek za staż pracy, ale ważne jest jedno: w tabeli podano, że jest on liczony od miesięcznej płacy zasadniczej, a nie od całego wynagrodzenia. Dlatego 8% z 5 000,00 zł daje 400,00 zł. Razem: 5 000,00 zł + 600,00 zł + 400,00 zł = 6 000,00 zł brutto. Moim zdaniem to typowy przykład zadania, w którym trzeba bardzo uważnie czytać podstawę naliczania składnika płacowego. W praktyce kadrowo-płacowej takie rozróżnienie jest mega ważne, bo prowizja, premia czy dodatek stażowy mogą mieć różne podstawy obliczenia zapisane w regulaminie wynagradzania, umowie o pracę albo układzie zbiorowym. Kwota brutto oznacza wynagrodzenie przed potrąceniem składek ZUS, zaliczki na podatek dochodowy i innych potrąceń, więc nie należy jej mylić z kwotą netto do wypłaty.
W tym zadaniu najłatwiej pomylić podstawę naliczania poszczególnych składników wynagrodzenia. Sprzedawca ma płacę zasadniczą 5 000,00 zł, prowizję od obrotów oraz dodatek stażowy liczony od miesięcznej płacy zasadniczej. To ostatnie sformułowanie jest kluczowe. Dodatek stażowy nie jest liczony od sumy płacy zasadniczej i prowizji, tylko wyłącznie od 5 000,00 zł. Jeżeli ktoś doliczy 8% od 5 600,00 zł, otrzyma zawyżoną kwotę 6 048,00 zł. Taki błąd często wynika z automatycznego traktowania wszystkich dodatków jako procentu od całości wynagrodzenia, a w płacach tak się nie robi, jeśli dokument źródłowy mówi inaczej. Wynik 5 600,00 zł oznacza, że uwzględniono płacę zasadniczą i prowizję, ale pominięto dodatek stażowy. To zaniża wynagrodzenie brutto i w praktyce mogłoby spowodować nieprawidłową listę płac. Kwota 5 400,00 zł powstaje wtedy, gdy doliczy się sam dodatek za staż pracy, ale pominie prowizję od obrotów. Przy systemie czasowo-prowizyjnym prowizja jest jednak istotnym elementem wynagrodzenia i trzeba ją naliczyć od osiągniętego obrotu, czyli od 120 000,00 zł. Poprawne rozumowanie jest więc takie: 5 000,00 zł płacy zasadniczej, 600,00 zł prowizji oraz 400,00 zł dodatku stażowego. Razem daje to 6 000,00 zł brutto. Z mojego doświadczenia, w takich zadaniach najlepiej osobno wypisać każdy składnik i przy każdym dopisać podstawę naliczenia, bo wtedy dużo trudniej o przypadkowe pomieszanie zasad.