Imienna lista płac pracownika zawiera między innymi następujące dane:
- podstawa obliczenia zaliczki na podatek dochodowy 5 000,00 zł,
- kwota zmniejszająca zaliczkę na podatek dochodowy 300,00 zł.
Obliczona zaliczka na podatek dochodowy według stopy 12% wynosi
A. 900,00 zł
B. 564,00 zł
C. 300,00 zł
D. 600,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest rozróżnienie dwóch etapów obliczania zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzenia. Najpierw liczymy podatek według stawki od podanej podstawy: 5 000,00 zł × 12% = 600,00 zł. To jest kwota podatku przed zastosowaniem kwoty zmniejszającej. Następnie od tej wartości odejmuje się kwotę zmniejszającą zaliczkę, czyli 300,00 zł. Ostatecznie: 600,00 zł - 300,00 zł = 300,00 zł. Dlatego poprawna zaliczka wynosi 300,00 zł. W praktyce kadrowo-płacowej takie obliczenie pojawia się na liście płac, gdy pracownik ma prawo do miesięcznej kwoty zmniejszającej podatek, najczęściej po złożeniu odpowiedniego oświadczenia płatnikowi. Moim zdaniem to jest jeden z tych rachunków, gdzie łatwo policzyć sam procent i zapomnieć o dalszej korekcie. Dobra praktyka w naliczaniu płac polega na tym, żeby zawsze iść po kolei: ustalić podstawę opodatkowania, zastosować stawkę podatku, odjąć kwotę zmniejszającą, a dopiero potem ustalać kwotę zaliczki do pobrania. Dzięki temu lista płac jest zgodna z zasadami rozliczania podatku dochodowego i łatwiej ją później skontrolować.
Przy tym pytaniu najczęstszy błąd polega na zatrzymaniu się w połowie obliczeń albo na pomyleniu pojęć z listy płac. Sama stawka 12% od podstawy 5 000,00 zł daje 600,00 zł, ale to jeszcze nie jest końcowa zaliczka do pobrania, bo w treści wyraźnie podano kwotę zmniejszającą zaliczkę na podatek dochodowy. Tę kwotę trzeba odjąć od podatku obliczonego według stawki. Jeśli ktoś wskazuje 600,00 zł, to najpewniej policzył 5 000,00 zł × 12%, ale pominął ulgę miesięczną 300,00 zł. W kadrach i płacach taki błąd jest dość poważny, bo skutkuje zawyżeniem potrącenia podatkowego z wynagrodzenia pracownika, czyli pracownik dostałby za mało netto. Kwota 900,00 zł może wynikać z użycia niewłaściwej stawki, na przykład skojarzenia ze starszymi zasadami albo mechanicznym przyjęciem 18%, co w tym zadaniu nie ma podstaw, bo podano konkretnie stopę 12%. Z kolei 564,00 zł wygląda jak wynik jakiegoś dodatkowego przeliczenia, być może z pomniejszeniem podstawy albo zastosowaniem nie tej wartości, co trzeba. W tym zadaniu nie kombinujemy z kosztami uzyskania przychodu, składkami ZUS ani składką zdrowotną, ponieważ podstawa obliczenia zaliczki została już podana. Z mojego doświadczenia najlepiej czytać takie dane jak gotowe elementy listy płac: skoro jest podstawa podatku i kwota zmniejszająca, to wykonujemy prosty schemat: podatek według stawki minus kwota zmniejszająca. Wynik to 300,00 zł.