Osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym według stawki liniowej 19%. Składki na ubezpieczenia społeczne zostały zapłacone i zaliczone do kosztów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne podatnik odlicza od dochodu (nie przekraczają rocznego limitu odliczenia). Na podstawie danych zawartych w tabeli oblicz wysokość zaliczki na podatek dochodowy za luty 2026 roku.
| Dane narastająco od początku roku | |||
| Miesiąc | Dochód narastająco (przed odliczeniem składki zdrowotnej) | Zapłacona składka zdrowotna narastająco | Zapłacona zaliczka na podatek |
| styczeń | 24 000,00 zł | 1 176,00 zł | 4 337,00 zł |
| luty | 42 000,00 zł | 2 058,00 zł | ? |
A. 3 252,00 zł
B. 7 589,00 zł
C. 2 538,00 zł
D. 3 420,00 zł
W tym zadaniu kluczowe jest liczenie zaliczki narastająco, a nie tylko od dochodu za sam luty. Podatnik jest na podatku liniowym 19%, więc nie stosujemy skali podatkowej, kwoty wolnej ani kwoty zmniejszającej podatek. Składki społeczne zostały już ujęte w kosztach w PKPiR, więc nie wolno ich drugi raz odejmować od dochodu. To częsty praktyczny błąd w księgowości, bo jedna składka może obniżyć podstawę tylko raz. Zapłacona składka zdrowotna, zgodnie z treścią zadania, jest odliczana od dochodu i mieści się w limicie rocznym. Liczymy więc: podstawa narastająco za luty = 42 000,00 zł - 2 058,00 zł = 39 942,00 zł. Podatek narastająco: 39 942,00 zł × 19% = 7 588,98 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych daje 7 589,00 zł. Ponieważ za styczeń zapłacono już 4 337,00 zł zaliczki, zaliczka za luty wynosi 7 589,00 zł - 4 337,00 zł = 3 252,00 zł. Moim zdaniem najważniejsza praktyczna zasada jest taka: najpierw liczysz podatek od danych narastających, a dopiero na końcu odejmujesz wcześniej zapłacone zaliczki. Tak robi się to w normalnych rozliczeniach miesięcznych przedsiębiorcy.
Błędne wyniki w tym zadaniu najczęściej wynikają z pomieszania dwóch metod myślenia: liczenia miesięcznego i narastającego. Przy zaliczkach na podatek dochodowy przedsiębiorcy co do zasady ustala się zobowiązanie narastająco od początku roku, a potem odejmuje zaliczki już wpłacone za poprzednie miesiące. Jeżeli ktoś obliczy 19% wyłącznie od przyrostu dochodu między styczniem a lutym, czyli od 18 000,00 zł, dostanie 3 420,00 zł. Taki wynik wygląda logicznie na pierwszy rzut oka, ale pomija odliczenie składki zdrowotnej oraz mechanizm narastający. Z kolei wynik 7 589,00 zł to podatek narastający po odliczeniu składki zdrowotnej, ale jeszcze nie jest to zaliczka za luty, bo od tej kwoty trzeba odjąć zaliczkę zapłaconą za styczeń. W praktyce księgowej to ważna różnica: podatek należny narastająco nie zawsze jest kwotą do wpłaty za dany miesiąc. Wynik 2 538,00 zł może wynikać z nieprawidłowego odejmowania wcześniejszych wartości albo z pomylenia składki zdrowotnej z podatkiem do odliczenia. Przy podatku liniowym zdrowotna w tym zadaniu obniża dochód, a nie bezpośrednio sam podatek. Trzeba też pamiętać, że składki społeczne są już w kosztach PKPiR, więc ponowne ich odliczenie zaniżyłoby podstawę opodatkowania. Dobra praktyka jest prosta: sprawdzamy, czy dane są narastające, ustalamy podstawę po dozwolonych odliczeniach, liczymy 19%, zaokrąglamy podatek, a dopiero potem odejmujemy wcześniejsze wpłaty.