Anna Rosa jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na pełny etat (z wynagrodzeniem nie niższym od minimalnego), a dodatkowo prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym 19%. Z tytułu działalności nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne. W styczniu 2026 r. zapłaciła składkę na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2025 r. w wysokości 544,00 zł i odlicza ją od dochodu (nie przekracza rocznego limitu). Na podstawie fragmentu podatkowej księgi przychodów i rozchodów oblicz zaliczkę na podatek dochodowy za styczeń 2026 r.
| Podatkowa księga przychodów i rozchodów – styczeń 2026 r. | |
| Wartość sprzedanych towarów i usług | 22 000,00 zł |
| Pozostałe przychody | 100,00 zł |
| Razem przychód | 22 100,00 zł |
| Zakup towarów handlowych i materiałów wg cen zakupu | 6 000,00 zł |
| Koszty uboczne zakupu | 50,00 zł |
| Wynagrodzenia w gotówce i w naturze | 2 850,00 zł |
| Pozostałe wydatki | 2 100,00 zł |
| Razem wydatki | 4 950,00 zł |
A. 1 565,00 zł
B. 2 006,00 zł
C. 2 109,00 zł
D. 4 199,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01): Przeliczone na zasady 2026 r.: przy podatku liniowym składkę zdrowotną odlicza się od dochodu, a nie od podatku.
W tym zadaniu kluczowe jest prawidłowe ustalenie dochodu z działalności opodatkowanej liniowo. Najpierw bierzemy przychód z KPiR: 22 100,00 zł. Potem trzeba ująć wszystkie koszty podatkowe związane z działalnością, czyli zakup towarów 6 000,00 zł, koszty uboczne zakupu 50,00 zł oraz pozostałe wydatki ujęte w pozycji „razem wydatki” 4 950,00 zł. Razem koszty wynoszą 11 000,00 zł, więc dochód przed odliczeniem składki zdrowotnej to 22 100,00 zł - 11 000,00 zł = 11 100,00 zł. Anna nie opłaca składek społecznych z działalności, bo ma pełny etat z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym, więc tutaj nie ma czego odliczać. Składkę zdrowotną 544,00 zł, zapłaconą w styczniu za grudzień, przy podatku liniowym odlicza się od dochodu, a nie od podatku, oczywiście w granicach limitu rocznego. Podstawa opodatkowania wynosi więc 11 100,00 zł - 544,00 zł = 10 556,00 zł. Podatek liniowy: 10 556,00 zł × 19% = 2 005,64 zł, po zaokrągleniu do pełnych złotych wychodzi 2 006,00 zł. Moim zdaniem to dobry przykład, że w praktyce księgowej trzeba uważać nie tylko na stawkę podatku, ale też na kolejność działań i rodzaj odliczenia.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu polega na pomieszaniu przychodu, kosztów, dochodu oraz podatku. Przy podatku liniowym nie liczy się 19% od samego przychodu, bo przedsiębiorca ma prawo pomniejszyć przychód o koszty uzyskania przychodów zapisane w KPiR. Gdyby ktoś policzył 22 100,00 zł × 19%, otrzymałby 4 199,00 zł, ale to jest podatek od przychodu, a nie od dochodu. Takie podejście całkowicie pomija zakupy towarów, koszty uboczne, wynagrodzenia i pozostałe wydatki, czyli podstawowe elementy rachunku podatkowego w księdze przychodów i rozchodów.
Inny częsty trop to policzenie dochodu 22 100,00 zł - 11 000,00 zł = 11 100,00 zł i naliczenie od niego 19%, co daje 2 109,00 zł. Sam mechanizm ustalenia dochodu jest wtedy dobry, ale brakuje odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej. Przy działalności opodatkowanej podatkiem liniowym składka zdrowotna może obniżać dochód, jeżeli mieści się w limicie rocznym. W zadaniu jest wprost podane, że limit nie został przekroczony, więc trzeba ją uwzględnić.
Może też pojawić się pomysł, żeby składkę zdrowotną odjąć bezpośrednio od podatku: 2 109,00 zł - 544,00 zł = 1 565,00 zł. To wygląda kusząco, bo kiedyś w polskich rozliczeniach zdrowotna była kojarzona z odliczeniem od podatku, ale tutaj byłby to błąd. W obecnych zasadach dla podatku liniowego w takim przykładzie składka zdrowotna obniża dochód, a dopiero od pomniejszonej podstawy liczy się 19%. Z mojego doświadczenia takie niuanse są bardzo ważne, bo jedna źle przyjęta kolejność działania potrafi zmienić zaliczkę o kilkaset złotych.
Inny częsty trop to policzenie dochodu 22 100,00 zł - 11 000,00 zł = 11 100,00 zł i naliczenie od niego 19%, co daje 2 109,00 zł. Sam mechanizm ustalenia dochodu jest wtedy dobry, ale brakuje odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej. Przy działalności opodatkowanej podatkiem liniowym składka zdrowotna może obniżać dochód, jeżeli mieści się w limicie rocznym. W zadaniu jest wprost podane, że limit nie został przekroczony, więc trzeba ją uwzględnić.
Może też pojawić się pomysł, żeby składkę zdrowotną odjąć bezpośrednio od podatku: 2 109,00 zł - 544,00 zł = 1 565,00 zł. To wygląda kusząco, bo kiedyś w polskich rozliczeniach zdrowotna była kojarzona z odliczeniem od podatku, ale tutaj byłby to błąd. W obecnych zasadach dla podatku liniowego w takim przykładzie składka zdrowotna obniża dochód, a dopiero od pomniejszonej podstawy liczy się 19%. Z mojego doświadczenia takie niuanse są bardzo ważne, bo jedna źle przyjęta kolejność działania potrafi zmienić zaliczkę o kilkaset złotych.