Pracownica, która urodziła dziecko, uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego z dniem 12 października 2026 r. i nie złożyła wniosku o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Ile wyniesie zasiłek macierzyński za październik 2026 r., jeżeli podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego wynosi 4 500,00 zł?
A. 4 500,00 zł
B. 2 445,00 zł
C. 2 100,00 zł
D. 3 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2022 (arkusz A.65-SG-22.06): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
Odpowiedź 3 000,00 zł wynika z zasad obliczania zasiłku macierzyńskiego za część miesiąca. Jeżeli pracownica nie złożyła wniosku o udzielenie bezpośrednio po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, to za okres urlopu macierzyńskiego zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru. Podstawa wynosi 4 500,00 zł, więc stawka dzienna liczona jest według zasady stosowanej przy zasiłkach: miesięczną podstawę dzieli się przez 30, niezależnie od tego, ile dni ma konkretny miesiąc. Czyli 4 500,00 zł : 30 = 150,00 zł za jeden dzień. Prawo do zasiłku powstało 12 października, więc za październik liczymy okres od 12 do 31 października, czyli 20 dni. 20 × 150,00 zł = 3 000,00 zł. Moim zdaniem to jest jeden z tych przykładów, gdzie najłatwiej pomylić się nie na procencie, tylko na liczbie dni. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba pilnować dwóch rzeczy: właściwej stawki procentowej zasiłku oraz tego, że przy zasiłkach stosuje się dzielnik 30, a nie faktyczną liczbę dni w miesiącu, np. 31 w październiku. To dobra praktyka przy sporządzaniu listy płac i rozliczeń z ZUS.
W tym zadaniu łatwo wpaść w kilka typowych pułapek. Kwota 4 500,00 zł oznacza pełną miesięczną podstawę wymiaru, ale pracownica nie miała prawa do zasiłku przez cały październik, tylko od 12 października. Nie można więc wypłacić pełnej podstawy za cały miesiąc. Zasiłek macierzyński przysługuje za każdy dzień okresu zasiłkowego, również za soboty, niedziele i święta, ale jeżeli prawo powstaje w trakcie miesiąca, trzeba policzyć tylko dni od dnia nabycia prawa do końca miesiąca. Październik ma 31 dni, jednak w rozliczeniach zasiłkowych stawkę dzienną ustala się przez podzielenie miesięcznej podstawy przez 30. To jest stała zasada techniczna, a nie wybór pracodawcy. Błędem jest więc liczenie 4 500,00 zł proporcjonalnie przez 31 dni albo przyjmowanie, że skoro miesiąc ma 31 dni, to trzeba zastosować inny dzielnik. Nieprawidłowe mogą być też wyliczenia oparte na zaniżonym procencie, np. przez automatyczne kojarzenie zasiłku macierzyńskiego z uśrednioną stawką stosowaną przy złożeniu wniosku o urlop rodzicielski bezpośrednio po macierzyńskim. W treści wyraźnie podano, że takiego wniosku nie złożono, więc za urlop macierzyński stosuje się 100% podstawy. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej rozpisywać spokojnie: najpierw procent zasiłku, potem stawka dzienna, na końcu liczba dni. Tutaj wychodzi 4 500,00 zł : 30 = 150,00 zł, a następnie 150,00 zł × 20 dni = 3 000,00 zł.