Pracownica (lat 30), która złożyła pracodawcy oświadczenie PIT-2 uprawniające go do pomniejszania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych o kwotę zmniejszającą podatek (300,00 zł), we wrześniu 2026 r. otrzymała tylko zasiłek macierzyński w wysokości brutto 4 750,00 zł. Jaką kwotę zasiłku macierzyńskiego przekazano na rachunek bankowy pracownicy?
A. 4 480,00 zł
B. 4 180,00 zł
C. 4 750,00 zł
D. 4 052,50 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2020 (arkusz A.65-SG-20.01): Kwoty, stawki i terminy zaktualizowane do przepisów obowiązujących w 2026 r.
W tym zadaniu kluczowe jest to, że zasiłek macierzyński rozlicza się inaczej niż zwykłe wynagrodzenie za pracę. Od zasiłku macierzyńskiego nie potrąca się składek społecznych finansowanych przez pracownika ani składki zdrowotnej. To jest bardzo ważne w praktyce płacowej, bo wiele osób odruchowo liczy go tak jak pensję brutto, a wtedy wynik wychodzi zły. Zasiłek jest natomiast opodatkowany PIT, więc trzeba obliczyć zaliczkę na podatek. Podstawa wynosi 4 750,00 zł, bez kosztów uzyskania przychodu, bo zasiłek nie jest wynagrodzeniem ze stosunku pracy w sensie naliczania kosztów pracowniczych. Zaliczka przed pomniejszeniem: 4 750,00 zł × 12% = 570,00 zł. Pracownica złożyła PIT-2, więc płatnik może zastosować kwotę zmniejszającą podatek 300,00 zł. Zaliczka do pobrania wynosi więc 570,00 zł - 300,00 zł = 270,00 zł. Do wypłaty: 4 750,00 zł - 270,00 zł = 4 480,00 zł. Moim zdaniem to dobry przykład, że przy listach płac nie wolno działać automatem, tylko trzeba najpierw ustalić rodzaj świadczenia. W dobrej praktyce kadrowo-płacowej osobno weryfikuje się składki ZUS, składkę zdrowotną, koszty podatkowe i PIT-2, dopiero potem kwotę netto.
Przy tym zadaniu najczęstszy błąd polega na potraktowaniu zasiłku macierzyńskiego jak normalnego wynagrodzenia za pracę. To prowadzi do niepotrzebnego potrącania składek społecznych, składki zdrowotnej albo kosztów uzyskania przychodu. A tutaj schemat jest prostszy, choć trzeba znać zasadę: zasiłek macierzyński jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, ale od wypłacanej kwoty nie nalicza się składek ZUS finansowanych przez pracownicę ani składki zdrowotnej. Nie stosuje się też pracowniczych kosztów uzyskania przychodu, bo nie jest to typowa pensja za przepracowany miesiąc. Kwota 4 750,00 zł nie może więc zostać wypłacona w całości, ponieważ zasiłek podlega opodatkowaniu PIT. Z drugiej strony nie można też obniżać jej tak mocno, jak przy klasycznej liście płac z pełnymi składkami. Prawidłowe rozliczenie polega na obliczeniu podatku według stawki 12%: 4 750,00 zł × 12% = 570,00 zł, a następnie zastosowaniu PIT-2, czyli pomniejszeniu zaliczki o 300,00 zł. Do urzędu skarbowego pobiera się więc 270,00 zł. Netto wynosi 4 480,00 zł. Wyniki typu 4 180,00 zł albo 4 052,50 zł zwykle biorą się z mieszania zasad dla wynagrodzenia i zasiłku, czasem też z pominięcia PIT-2 albo z doliczenia potrąceń, których tu w ogóle nie powinno być. W praktyce kadrowej takie pomyłki są dość groźne, bo powodują zaniżenie wypłaty pracownicy albo błędne rozliczenie płatnika z podatku.