Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, który wybrał opodatkowanie dochodów na zasadach ogólnych, dokonuje rocznego rozliczenia uzyskanych dochodów w deklaracji o symbolu
A. PIT 11
B. PIT 28
C. PIT 37
D. PIT 36
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
Deklaracja PIT-36 jest właściwa, bo dotyczy m.in. podatników, którzy samodzielnie rozliczają dochody opodatkowane według skali podatkowej, czyli na zasadach ogólnych. Jednoosobowa działalność gospodarcza na skali podatkowej właśnie do tego pasuje. Przedsiębiorca nie dostaje tu gotowego rozliczenia od płatnika tak jak pracownik, tylko sam ustala przychody, koszty uzyskania przychodów, dochód, zapłacone zaliczki na podatek i wykazuje je w zeznaniu rocznym. W praktyce bierze dane z podatkowej księgi przychodów i rozchodów albo z ksiąg rachunkowych, sprawdza składki ZUS, ulgę, ewentualne wspólne rozliczenie z małżonkiem i składa PIT-36 do urzędu skarbowego. Moim zdaniem to jedna z podstawowych rzeczy, którą warto zapamiętać: działalność gospodarcza na skali = PIT-36, działalność liniowa = PIT-36L, ryczałt = PIT-28. Dobra praktyka księgowa to nie wybierać formularza „na pamięć”, tylko najpierw sprawdzić formę opodatkowania i źródło przychodów, bo od tego zależy cała deklaracja.
W tym pytaniu łatwo pomylić formularze, bo wszystkie kojarzą się z rozliczeniem podatku dochodowego, ale ich funkcje są różne. PIT-37 służy głównie osobom, które uzyskują dochody rozliczane przez płatnika, na przykład z umowy o pracę, zlecenia albo emerytury. Tam zaliczki zwykle pobiera pracodawca, zleceniodawca lub ZUS, więc podatnik nie rozlicza samodzielnie działalności gospodarczej. Jeżeli ktoś prowadzi jednoosobową firmę na zasadach ogólnych, musi sam wykazać przychody, koszty, dochód i wpłacone zaliczki, dlatego potrzebny jest PIT-36. PIT-28 też nie pasuje, bo dotyczy ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Przy ryczałcie zasadniczo nie rozlicza się kosztów uzyskania przychodów tak jak przy skali podatkowej, więc to inny model opodatkowania. PIT-11 natomiast w ogóle nie jest rocznym zeznaniem podatkowym składanym przez przedsiębiorcę jako rozliczenie dochodu. To informacja sporządzana przez płatnika, np. pracodawcę, dla podatnika i urzędu skarbowego. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi symbol PIT i zakłada, że każdy formularz służy do tego samego. W księgowości trzeba patrzeć dokładniej: kto składa dokument, z jakiego źródła jest dochód i jaka forma opodatkowania została wybrana. Z mojego doświadczenia to właśnie forma opodatkowania jest najlepszym punktem startowym przy wyborze deklaracji.