Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych obowiązkowo tworzą pracodawcy
A. którzy zatrudniają poniżej 30 pracowników.
B. wszystkich przedsiębiorstw sektora prywatnego.
C. wszystkich jednostek budżetowych i samorządowych.
D. którzy zatrudniają powyżej 30 pracowników.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01).
Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, czyli ZFŚS, obowiązkowo tworzą wszystkie jednostki budżetowe i samorządowe, niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników. To jest najważniejsza zasada w tym pytaniu. W praktyce oznacza to, że szkoła publiczna, urząd gminy, ośrodek pomocy społecznej czy inna jednostka finansowana z budżetu musi prowadzić fundusz socjalny nawet wtedy, gdy zatrudnia mały zespół. Nie patrzy się tu tak samo na limity zatrudnienia jak u typowego prywatnego pracodawcy. Moim zdaniem to jedna z tych zasad, które warto zapamiętać osobno, bo często mylą się z progami liczby pracowników. Środki z ZFŚS przeznacza się na działalność socjalną, np. dofinansowanie wypoczynku, zapomogi, wsparcie mieszkaniowe czy świadczenia dla pracowników i uprawnionych członków rodzin. Dobrą praktyką kadrowo-płacową jest prowadzenie regulaminu ZFŚS, jasnych kryteriów socjalnych oraz dokumentacji potwierdzającej sytuację życiową, rodzinną i materialną osób korzystających ze świadczeń. Nie powinno się wypłacać świadczeń wszystkim po równo, bo fundusz ma charakter socjalny, a nie premiowy.
W tym temacie łatwo pomylić ogólny obowiązek tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych z limitami zatrudnienia, które dotyczą głównie pracodawców spoza sfery budżetowej. Nie jest tak, że każdy prywatny przedsiębiorca musi automatycznie tworzyć ZFŚS. W sektorze prywatnym znaczenie ma przede wszystkim stan zatrudnienia liczony w przeliczeniu na pełne etaty, a nie samo to, że firma istnieje i zatrudnia ludzi. Typowy błąd polega na myśleniu: skoro firma ma pracowników, to musi mieć fundusz socjalny. No właśnie nie zawsze. Obowiązek może powstać przy odpowiednio dużym zatrudnieniu, a w mniejszych firmach często stosuje się inne rozwiązania, np. świadczenie urlopowe, jeżeli spełnione są warunki ustawowe. Również próg powyżej 30 pracowników nie jest właściwą zasadą dla ZFŚS. Aktualne regulacje posługują się innymi limitami, m.in. progiem 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a przy zatrudnieniu od 20 do mniej niż 50 pracowników fundusz może być tworzony na wniosek zakładowej organizacji związkowej. Z kolei zatrudnianie poniżej 30 osób samo w sobie nie tworzy obowiązku funduszu. Najpewniejsza zasada do zapamiętania jest taka: jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe tworzą ZFŚS obowiązkowo bez względu na liczbę pracowników. Z mojego doświadczenia w nauce kadr najlepiej rozdzielić sobie w głowie dwa światy: sektor publiczny, gdzie obowiązek jest stały, oraz pracodawców prywatnych, gdzie trzeba sprawdzać limity i szczególne warunki.