Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę złożył pracodawcy wniosek o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym jego małoletniej córki. Płatnik składek dokona zgłoszenia członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu
A. ZUS ZUA
B. ZUS ZCNA
C. ZUS ZZA
D. ZUS ZWUA
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2017 (arkusz A.65-X-17.01).
Formularz ZUS ZCNA jest właściwy, bo służy właśnie do zgłoszenia danych o członkach rodziny osoby ubezpieczonej dla celów ubezpieczenia zdrowotnego. W opisanej sytuacji pracownik ma już własny tytuł do ubezpieczenia jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a jego małoletnia córka nie jest zgłaszana jako pracownik, zleceniobiorca czy przedsiębiorca. Jest zgłaszana jako członek rodziny osoby ubezpieczonej. I tu w praktyce kadrowej używa się ZUS ZCNA. Na tym formularzu podaje się m.in. dane osoby ubezpieczonej oraz dane członka rodziny, stopień pokrewieństwa i informację, od kiedy dana osoba ma być objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. Moim zdaniem to jeden z tych druków, które warto dobrze kojarzyć, bo w kadrach pojawia się często: dzieci, małżonek bez własnego tytułu do ubezpieczenia, czasem wnuki czy inni członkowie rodziny spełniający warunki ustawowe. Dobra praktyka jest taka, żeby przed zgłoszeniem sprawdzić, czy dziecko nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia i czy pracownik złożył poprawne oświadczenie lub wniosek. Płatnik składek, czyli tutaj pracodawca, przekazuje zgłoszenie do ZUS elektronicznie, zwykle przez program kadrowo-płacowy lub PUE/ePłatnik. ZUS ZCNA może być też używany do wyrejestrowania członka rodziny, gdy np. córka uzyska własny tytuł do ubezpieczenia albo przestanie spełniać warunki. To jest typowa czynność z pogranicza kadr, płac i ubezpieczeń zdrowotnych, więc ważna jest dokładność danych, bo błędy mogą potem wyjść dopiero przy korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych.
W tej sytuacji łatwo pomylić formularze, bo wszystkie podane druki są związane z ZUS i ubezpieczeniami, ale każdy z nich ma inne zastosowanie. ZUS ZZA służy do zgłoszenia osoby wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, ale chodzi o osobę ubezpieczoną z własnego tytułu, a nie o członka rodziny pracownika. Przykładowo może dotyczyć osoby, która podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, bez społecznych, w określonych przypadkach przewidzianych przepisami. Małoletnia córka pracownika nie jest tutaj samodzielnym ubezpieczonym z tytułem do ubezpieczenia, tylko korzysta z uprawnienia jako członek rodziny. ZUS ZWUA to formularz wyrejestrowania z ubezpieczeń, więc stosuje się go wtedy, gdy dana osoba kończy podleganie ubezpieczeniom, na przykład pracownik odchodzi z pracy albo wygasa tytuł ubezpieczeniowy. Nie służy on do dodawania dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego, choć w praktyce bywa mylony, bo też dotyczy zmian w zgłoszeniach. ZUS ZUA jest natomiast podstawowym formularzem zgłoszenia osoby do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, np. pracownika zatrudnionego na umowę o pracę. To druk dla samego ubezpieczonego, a nie dla jego członków rodziny. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi słowo ubezpieczenie zdrowotne i od razu wybiera ZUS ZZA albo ZUS ZUA, bez rozróżnienia, czy zgłaszana jest osoba posiadająca własny tytuł ubezpieczeniowy, czy tylko członek rodziny. W dokumentacji ZUS to rozróżnienie jest kluczowe. Dla członka rodziny właściwy jest ZUS ZCNA, bo ten formularz zbiera dane członków rodziny do celów ubezpieczenia zdrowotnego i pozwala powiązać ich z osobą ubezpieczoną, czyli w tym przypadku z pracownikiem.