Pracownik zgłasza za pośrednictwem pracodawcy do ubezpieczenia zdrowotnego
A. wyłącznie niepracującą żonę, o ile nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy
B. własne dzieci i niepracującą żonę, o ile nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy
C. wyłącznie własne dzieci
D. własne dzieci i pracującą żonę
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz A.65-X-13.10).
Pracownik może zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, którzy nie mają własnego tytułu do tego ubezpieczenia. Dlatego poprawne jest wskazanie własnych dzieci oraz niepracującej żony, o ile nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. W praktyce robi się to za pośrednictwem pracodawcy, bo to pracodawca jako płatnik składek przekazuje zgłoszenie do ZUS, najczęściej na formularzu ZUS ZCNA. Moim zdaniem to jedna z tych spraw kadrowo-płacowych, które wydają się proste, ale łatwo tu coś pomylić. Dzieci pracownika można zgłosić jako członków rodziny, zwykle do ukończenia 18 lat, a gdy się uczą - do 26 lat. Przy znacznym stopniu niepełnosprawności ograniczenie wieku może nie mieć zastosowania. Żona niepracująca może być zgłoszona, ale tylko wtedy, gdy nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, np. nie pracuje, nie prowadzi działalności i nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Jeżeli byłaby zarejestrowana w urzędzie pracy, to ubezpieczenie zdrowotne wynikałoby z tego statusu, więc pracownik nie powinien jej zgłaszać przez pracodawcę. Dobra praktyka w kadrach jest taka, żeby zawsze ustalić, czy członek rodziny naprawdę nie ma własnego ubezpieczenia, bo podwójne albo nieuzasadnione zgłoszenia robią potem bałagan w dokumentacji ZUS i w dostępie do świadczeń NFZ.
W tym pytaniu kluczowe jest rozróżnienie między osobą mającą własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego a członkiem rodziny, którego można dopisać do ubezpieczenia pracownika. Nie chodzi więc o to, kogo pracownik po prostu chce objąć opieką medyczną, tylko o to, czy dana osoba nie ma własnego źródła ubezpieczenia. Własne dzieci rzeczywiście mogą być zgłoszone przez pracownika, ale ograniczenie odpowiedzi tylko do dzieci pomija małżonka, który też może być członkiem rodziny w rozumieniu przepisów, jeżeli nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Z mojego doświadczenia uczniowie często zapamiętują tylko dzieci, bo to najczęstszy przykład z życia, ale przepisy są trochę szersze. Pracująca żona nie powinna być zgłaszana przez męża jako członek rodziny, ponieważ z tytułu zatrudnienia ma własne ubezpieczenie zdrowotne. Pracodawca żony zgłasza ją do ZUS i odprowadza za nią składkę zdrowotną, więc dopisywanie jej do ubezpieczenia męża byłoby nieprawidłowe. Podobnie trzeba uważać przy osobie niepracującej. Sama informacja, że żona nie pracuje, nie wystarcza jeszcze w stu procentach, bo jeśli jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, to urząd pracy zapewnia jej ubezpieczenie zdrowotne. Wtedy również nie zgłasza się jej przez pracodawcę męża. Poprawne podejście w kadrach polega na sprawdzeniu statusu członka rodziny: czy pracuje, prowadzi działalność, pobiera świadczenia, jest zarejestrowany jako bezrobotny albo ma inny tytuł ubezpieczeniowy. Dopiero gdy takiego tytułu nie ma, pracownik składa informację u pracodawcy, a płatnik składek dokonuje zgłoszenia w ZUS. To drobny formalizm, ale w praktyce bardzo ważny dla porządku w dokumentacji i prawa do świadczeń NFZ.