Przedsiębiorca zawarł umowę zlecenia z 28-letnim Adamem Majem na kwotę 2 800,00 zł. Dla zleceniobiorcy umowa ta stanowi jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych. Ile wyniesie składka na ubezpieczenie zdrowotne do odprowadzenia do ZUS z tytułu zawartej umowy zlecenia, jeżeli zleceniobiorca nie wyraził zgody na objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym?
A. 192,57 zł
B. 252,00 zł
C. 217,00 zł
D. 223,62 zł
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.65-X-19.06).
W tej sytuacji składka zdrowotna wynosi 223,62 zł, bo podstawy nie liczy się od pełnych 2 800,00 zł brutto, tylko od kwoty pomniejszonej o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę. Adam ma 28 lat i umowa zlecenia jest jego jedynym tytułem do ubezpieczeń, więc obowiązkowe są dla niego składki emerytalna i rentowa. Chorobowa przy zleceniu jest dobrowolna, a tu wyraźnie podano, że zleceniobiorca nie zgodził się na objęcie tym ubezpieczeniem. Czyli jej nie potrącamy. Obliczenie wygląda tak: składka emerytalna 2 800,00 × 9,76% = 273,28 zł, składka rentowa 2 800,00 × 1,5% = 42,00 zł. Razem potrącone składki społeczne: 315,28 zł. Podstawa zdrowotnego: 2 800,00 - 315,28 = 2 484,72 zł. Składka zdrowotna: 2 484,72 × 9% = 223,6248 zł, po zaokrągleniu do groszy 223,62 zł. Moim zdaniem to jest jeden z tych przykładów, gdzie łatwo się pomylić, bo człowiek odruchowo bierze 9% od brutto. W praktyce kadrowo-płacowej zawsze trzeba najpierw ustalić tytuł do ubezpieczeń, potem obowiązkowe i dobrowolne składki, a dopiero na końcu podstawę zdrowotną. To dobra praktyka przy sporządzaniu rachunku do umowy zlecenia i deklaracji ZUS.
Przy obliczaniu składki zdrowotnej z umowy zlecenia najważniejsze jest ustalenie, od jakiej podstawy liczymy 9%. Typowy błąd polega na przyjęciu całej kwoty brutto 2 800,00 zł jako podstawy zdrowotnego. Wtedy wychodzi 252,00 zł, ale to nie jest poprawne, bo wcześniej trzeba odjąć składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę. Skoro umowa zlecenia jest jedynym tytułem do ubezpieczeń, zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Składka chorobowa przy zleceniu nie działa tak jak przy umowie o pracę, tylko jest dobrowolna, a w treści zadania zaznaczono, że Adam nie wyraził na nią zgody. Nie wolno więc jej doliczać ani potrącać „na zapas”. Kwota około 217 zł pojawia się zwykle wtedy, gdy ktoś błędnie uwzględni dobrowolne chorobowe albo zaokrągli obliczenia w niedokładny sposób. To niedobra praktyka, bo w rozliczeniach z ZUS liczy się precyzja do grosza i właściwa kolejność działań. Z kolei 192,57 zł wygląda jak dawna część składki zdrowotnej w wysokości 7,75% podstawy, kojarzona z odliczeniem podatkowym w starszych zasadach rozliczeń. Nie jest to jednak kwota składki zdrowotnej do przekazania do ZUS. Do ZUS przekazuje się 9% podstawy, czyli po odjęciu składki emerytalnej i rentowej od brutto. Z mojego doświadczenia właśnie mieszanie składki należnej do ZUS z dawnym odliczeniem podatkowym robi najwięcej zamieszania. Poprawny tok myślenia jest prosty: brutto, minus społeczne finansowane przez zleceniobiorcę, potem 9% zdrowotnego.