Zleceniodawca zawarł umowę zlecenia z 28-letnim Józefem Mrozem, który nie jest ubezpieczony z innych tytułów i nie wniósł o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W związku z tym zleceniodawca obowiązkowo zgłosi zleceniobiorcę do ubezpieczenia
A. chorobowego, emerytalnego, rentowego i wypadkowego.
B. chorobowego i emerytalnego.
C. zdrowotnego, rentowego i wypadkowego.
D. zdrowotnego, emerytalnego, rentowego i wypadkowego.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz A.65-X-19.01).
W tej sytuacji zleceniodawca powinien zgłosić Józefa Mroza do ubezpieczenia zdrowotnego, emerytalnego, rentowego i wypadkowego. Kluczowe są tu trzy informacje: jest to umowa zlecenia, zleceniobiorca ma 28 lat oraz nie ma innego tytułu do ubezpieczeń. Skoro nie jest np. pracownikiem na etacie u innego pracodawcy ani nie prowadzi działalności, umowa zlecenia staje się dla niego podstawowym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Wtedy obowiązkowe są składki emerytalna, rentowa i wypadkowa, a oprócz tego także ubezpieczenie zdrowotne. Ubezpieczenie chorobowe przy umowie zlecenia działa inaczej niż przy umowie o pracę: jest dobrowolne i obejmuje zleceniobiorcę tylko wtedy, gdy złoży odpowiedni wniosek. Tutaj Józef takiego wniosku nie złożył, więc chorobowego się nie zgłasza. W praktyce kadrowo-płacowej oznacza to najczęściej zgłoszenie na formularzu ZUS ZUA, a nie ZUS ZZA, bo mamy zarówno ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Z mojego doświadczenia to jest jeden z tych przypadków, gdzie łatwo pomylić chorobowe z wypadkowym, ale zasada jest prosta: chorobowe na zleceniu jest dobrowolne, wypadkowe przy obowiązkowych składkach społecznych jest obowiązkowe.
Przy analizie umowy zlecenia trzeba najpierw ustalić, czy zleceniobiorca ma inny tytuł do ubezpieczeń oraz czy podlega szczególnym zwolnieniom, na przykład jako student do 26. roku życia. Tutaj Józef ma 28 lat i nie jest ubezpieczony z innych tytułów, więc nie można potraktować tej umowy jako pobocznej albo zwolnionej z pełnych składek społecznych. Typowy błąd polega na tym, że ktoś pamięta o ubezpieczeniu zdrowotnym, rentowym i wypadkowym, ale pomija emerytalne. To nie jest poprawne, bo przy umowie zlecenia będącej jedynym tytułem do ubezpieczeń składka emerytalna jest obowiązkowa razem ze składką rentową. Inny częsty problem to wpisywanie ubezpieczenia chorobowego jako obowiązkowego. Przy zleceniu chorobowe nie działa tak jak przy etacie. Zleceniobiorca może do niego przystąpić, ale musi o to zawnioskować, a w treści pytania wyraźnie podano, że takiego wniosku nie było. Dlatego zestaw zawierający obowiązkowe chorobowe jest merytorycznie nieprawidłowy, nawet jeśli obok pojawiają się składki emerytalna, rentowa czy wypadkowa. Jeszcze bardziej mylące jest ograniczenie zgłoszenia tylko do chorobowego i emerytalnego, bo pomija ono zdrowotne, rentowe i wypadkowe, czyli ważne obowiązki płatnika wobec ZUS. W dobrej praktyce kadrowej zawsze sprawdza się tytuł do ubezpieczeń, wiek, status ucznia lub studenta, ewentualne zbiegi tytułów oraz wniosek o chorobowe. Dopiero wtedy wybiera się właściwy zakres zgłoszenia i formularz, najczęściej ZUS ZUA, gdy są społeczne i zdrowotne.