Przedsiębiorstwo ARDEX sp. z o.o. jako zleceniodawca ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego zleceniobiorcę, który
A. ma drugą umowę zlecenia z innym zleceniodawcą na kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
B. jest emerytem zatrudnionym u innego pracodawcy na umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem.
C. jest 22-letnim studentem, niepozostającym w stosunku pracy ze zleceniodawcą.
D. nie ma innych źródeł dochodów i innych tytułów do ubezpieczeń społecznych.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2019 (arkusz A.65-X-19.06).
W tej sytuacji zleceniodawca ma obowiązek zgłosić zleceniobiorcę do ubezpieczeń społecznych, bo umowa zlecenia jest dla niego jedynym tytułem do ubezpieczenia. Jeżeli osoba nie ma etatu, innej umowy zlecenia dającej co najmniej minimalne wynagrodzenie, nie jest studentem do 26 roku życia i nie ma innego tytułu, to z umowy zlecenia powstaje obowiązek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego oraz wypadkowego. W praktyce ARDEX sp. z o.o. powinien zgłosić taką osobę w ZUS, zwykle na formularzu ZUS ZUA, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń. Do tego dochodzi obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, a chorobowe przy zleceniu jest zasadniczo dobrowolne, na wniosek zleceniobiorcy. Moim zdaniem to jest jeden z ważniejszych schematów w kadrach i płacach: najpierw sprawdza się wszystkie tytuły do ubezpieczeń, a dopiero potem decyduje, jakie składki naliczyć. Dobra praktyka to zebranie od zleceniobiorcy oświadczenia o innych źródłach dochodu, statusie studenta, zatrudnieniu u innego pracodawcy i wysokości podstawy składek. Bez tego łatwo o błąd w dokumentach rozliczeniowych ZUS RCA albo w samym zgłoszeniu.
Przy umowach zlecenia nie wystarczy patrzeć tylko na to, że ktoś wykonuje zlecenie i otrzymuje wynagrodzenie. Kluczowe jest ustalenie zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, czyli sprawdzenie, czy dana osoba ma już inny obowiązkowy tytuł, z którego opłacane są składki emerytalne i rentowe. Samo bycie emerytem nie zawsze oznacza obowiązek oskładkowania każdej umowy zlecenia. Jeżeli emeryt jest jednocześnie pracownikiem u innego pracodawcy i z etatu osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, to z umowy zlecenia u innego podmiotu co do zasady nie trzeba zgłaszać go obowiązkowo do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. Typowy błąd polega tu na myśleniu, że emeryt zawsze musi mieć składki ze zlecenia, bo pobiera świadczenie. To tak nie działa. Status studenta też ma duże znaczenie. Osoba, która ma 22 lata i jest studentem, a zlecenia nie wykonuje dla własnego pracodawcy, zasadniczo nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu z tej umowy zlecenia. W kadrach trzeba to oczywiście potwierdzić dokumentem albo oświadczeniem, bo utrata statusu studenta zmienia sytuację od razu, czasem dość kłopotliwie. Podobnie przy drugiej umowie zlecenia z innym zleceniodawcą trzeba patrzeć na podstawę składek. Jeżeli z wcześniejszego lub innego zlecenia podstawa osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, następna umowa zwykle nie rodzi obowiązku ubezpieczeń emerytalnych i rentowych, choć ubezpieczenie zdrowotne może pozostać obowiązkowe. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd to pomijanie oświadczeń zleceniobiorcy i automatyczne naliczanie składek albo automatyczne ich nienaliczanie. Poprawne podejście jest bardziej techniczne: trzeba zebrać dane, ustalić tytuły do ubezpieczeń, sprawdzić minimalne wynagrodzenie i dopiero wtedy przygotować zgłoszenie do ZUS.