Przedsiębiorca zawarł umowę zlecenia ze studentem w wieku 22 lat niebędącym jego pracownikiem na kwotę 220,00 zł brutto. Ile wyniesie kwota do wypłaty dla zleceniobiorcy, który nie wniósł o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym?
A. 183,00 zł
B. 220,00 zł
C. 176,00 zł
D. 190,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2021 (arkusz A.65-SG-21.01).
Kwota do wypłaty wynosi 220,00 zł, czyli dokładnie tyle, ile zapisano w umowie jako kwotę brutto. Wynika to z tego, że zleceniobiorca jest studentem, ma 22 lata i nie jest jednocześnie pracownikiem tego przedsiębiorcy. W praktyce taka osoba, do ukończenia 26 lat, nie podlega obowiązkowym składkom ZUS z tytułu umowy zlecenia. Nie potrąca się więc składek emerytalnych, rentowych, chorobowej, wypadkowej ani składki zdrowotnej. Dodatkowo przy umowie zlecenia dla osoby do 26. roku życia zwykle stosuje się ulgę dla młodych, więc nie pobiera się też zaliczki na PIT, oczywiście w granicach ustawowego limitu przychodów. Dlatego rachunek jest bardzo prosty: brutto 220,00 zł, potrącenia 0,00 zł, netto 220,00 zł. Moim zdaniem to jeden z tych przypadków kadrowo-płacowych, gdzie najważniejsze nie jest samo liczenie, tylko prawidłowe ustalenie statusu osoby. Dobra praktyka w firmie to mieć potwierdzenie statusu studenta, np. aktualną legitymację albo oświadczenie, oraz pilnować daty ukończenia 26 lat. Gdyby ta sama osoba nie była studentem albo przekroczyła wiek, rozliczenie mogłoby wyglądać zupełnie inaczej.
Wyniki niższe niż 220,00 zł biorą się najczęściej z automatycznego potrącania podatku albo składek ZUS, bez sprawdzenia, kim dokładnie jest zleceniobiorca. To jest dość typowy błąd w naliczaniu wynagrodzeń z umów cywilnoprawnych. Przy zwykłej umowie zlecenia faktycznie często pojawiają się składki społeczne, zdrowotne i zaliczka na podatek dochodowy, ale tutaj mamy szczególną sytuację: student, 22 lata, brak stosunku pracy z tym samym przedsiębiorcą. Taki zleceniobiorca do ukończenia 26 lat nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu z tego zlecenia. Skoro nie zgłosił też chęci objęcia dobrowolnymi ubezpieczeniami, nie ma podstaw do potrącania składek. Kwoty typu 176,00 zł, 183,00 zł czy 190,00 zł sugerują, że ktoś zastosował uproszczony schemat: odjął podatek, składkę zdrowotną albo jakieś procentowe obciążenia, jak przy standardowym zleceniu. Tylko że w kadrach nie wolno liczyć według jednego szablonu dla wszystkich. Najpierw ustala się tytuł do ubezpieczeń, wiek, status studenta, ewentualne zatrudnienie u tego samego podmiotu i dopiero później robi się listę płac lub rachunek do umowy. Trzeba też pamiętać o uldze dla młodych, która powoduje, że przy takich przychodach z umowy zlecenia zasadniczo nie pobiera się zaliczki na PIT, jeśli spełnione są warunki ustawowe. Z mojego doświadczenia najwięcej pomyłek jest właśnie wtedy, gdy ktoś widzi kwotę brutto i od razu chce ją przeliczać na netto. Tutaj brutto równa się netto, więc do wypłaty jest pełne 220,00 zł.