Przedsiębiorca zawarł umowę zlecenia z uczniem w wieku 19 lat niebędącym jego pracownikiem na kwotę 220,00 zł brutto. Ile wyniesie kwota do wypłaty dla zleceniobiorcy, który nie wniósł o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym?
A. 220,00 zł
B. 183,00 zł
C. 190,00 zł
D. 176,00 zł
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2022 (arkusz A.65-SG-22.01).
Kwota do wypłaty wynosi 220,00 zł, czyli dokładnie tyle samo, ile kwota brutto z umowy zlecenia. Wynika to z dwóch ważnych zasad, które w praktyce kadrowo-płacowej trzeba dobrze kojarzyć. Uczeń albo student do ukończenia 26 lat, wykonujący umowę zlecenia i niebędący jednocześnie pracownikiem tego samego podmiotu, co do zasady nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu z tej umowy. Skoro zleceniobiorca nie wystąpił też o dobrowolne ubezpieczenia, nie potrąca się składek ZUS. Druga sprawa to podatek. Osoba w wieku 19 lat korzysta z tzw. ulgi dla młodych, więc przychody z umowy zlecenia są zwolnione z PIT do ustawowego limitu rocznego. W tym przypadku nie nalicza się więc zaliczki na podatek dochodowy. Praktycznie lista płac lub rachunek do umowy wygląda prosto: brutto 220,00 zł, składki społeczne 0,00 zł, składka zdrowotna 0,00 zł, zaliczka PIT 0,00 zł, do wypłaty 220,00 zł. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie trzeba bardziej uważać na status osoby niż na samą kwotę umowy, bo przy innym zleceniobiorcy wynik mógłby być całkiem inny.
W tym zadaniu łatwo pomylić standardowe rozliczenie umowy zlecenia z rozliczeniem zlecenia zawartego z uczniem lub studentem do 26 roku życia. Kwoty takie jak 183,00 zł, 190,00 zł czy 176,00 zł sugerują, że ktoś potrącił zaliczkę na podatek, składki ZUS albo zastosował uproszczone procentowe potrącenie „na oko”. To nie jest prawidłowe podejście, bo w kadrach i płacach najpierw ustala się tytuł do ubezpieczeń oraz status podatkowy osoby, a dopiero potem robi rachunki. Samo słowo „brutto” nie oznacza automatycznie, że zawsze coś trzeba odjąć.
Uczeń w wieku 19 lat, który nie jest pracownikiem zleceniodawcy, korzysta ze szczególnego traktowania przy umowie zlecenia. Do ukończenia 26 lat uczeń lub student nie podlega z tej umowy obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Jeżeli nie zgłosił chęci objęcia dobrowolnymi ubezpieczeniami, nie ma podstawy do potrącenia składek emerytalnych, rentowych, chorobowych czy zdrowotnych. Dodatkowo działa ulga dla młodych, czyli zwolnienie z PIT dla określonych przychodów, w tym z umowy zlecenia, do ustawowego limitu rocznego. Dlatego nie pobiera się też zaliczki na podatek dochodowy.
Typowy błąd polega na tym, że ktoś liczy tak, jak dla zwykłego zleceniobiorcy dorosłego, albo kojarzy niskie umowy z podatkiem ryczałtowym. Tutaj kwota 220,00 zł nie jest najważniejsza. Ważniejsze jest to, że mamy 19-letniego ucznia, brak stosunku pracy z tym przedsiębiorcą i brak wniosku o dobrowolne ubezpieczenia. W efekcie kwota brutto równa się kwocie netto, więc do wypłaty pozostaje 220,00 zł. Z mojego doświadczenia takie pytania dobrze uczą, że w płacach nie liczy się mechanicznie, tylko zawsze trzeba zacząć od ustalenia statusu osoby.
Uczeń w wieku 19 lat, który nie jest pracownikiem zleceniodawcy, korzysta ze szczególnego traktowania przy umowie zlecenia. Do ukończenia 26 lat uczeń lub student nie podlega z tej umowy obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnemu. Jeżeli nie zgłosił chęci objęcia dobrowolnymi ubezpieczeniami, nie ma podstawy do potrącenia składek emerytalnych, rentowych, chorobowych czy zdrowotnych. Dodatkowo działa ulga dla młodych, czyli zwolnienie z PIT dla określonych przychodów, w tym z umowy zlecenia, do ustawowego limitu rocznego. Dlatego nie pobiera się też zaliczki na podatek dochodowy.
Typowy błąd polega na tym, że ktoś liczy tak, jak dla zwykłego zleceniobiorcy dorosłego, albo kojarzy niskie umowy z podatkiem ryczałtowym. Tutaj kwota 220,00 zł nie jest najważniejsza. Ważniejsze jest to, że mamy 19-letniego ucznia, brak stosunku pracy z tym przedsiębiorcą i brak wniosku o dobrowolne ubezpieczenia. W efekcie kwota brutto równa się kwocie netto, więc do wypłaty pozostaje 220,00 zł. Z mojego doświadczenia takie pytania dobrze uczą, że w płacach nie liczy się mechanicznie, tylko zawsze trzeba zacząć od ustalenia statusu osoby.