Zleceniodawca podpisał umowę zlecenia ze studentem w wieku 21 lat na kwotę 3 000,00 zł brutto. Student nie wniósł o objęcie go dobrowolnymi ubezpieczeniami i nie złożył wniosku o pobieranie zaliczek na podatek dochodowy. Ile wyniesie kwota do wypłaty?
A. 2 568,00 zł
B. 2 712,00 zł
C. 2 730,00 zł
D. 3 000,00 zł
Opracowane na podstawie zadania CKE, styczeń 2016 (arkusz A.65-X-16.01): Od 2019 r. przychód studenta do 26 lat z umowy zlecenia jest zwolniony z PIT, więc do wypłaty jest cała kwota; dawny klucz zakładał zaliczkę 18%.
Kwota do wypłaty wynosi 3 000,00 zł, ponieważ przy umowie zlecenia zawartej ze studentem, który nie ukończył 26 lat, zleceniodawca co do zasady nie nalicza składek ZUS od tej umowy. Nie ma więc potrącenia na ubezpieczenia społeczne ani na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu. Druga ważna sprawa to podatek dochodowy. Osoba w wieku 21 lat korzysta z tzw. ulgi dla młodych, o ile przychód mieści się w limicie zwolnienia. Przy kwocie 3 000,00 zł brutto nie ma tu problemu z limitem w ramach pojedynczej wypłaty. Skoro student nie złożył wniosku o pobieranie zaliczek na PIT, płatnik nie pobiera zaliczki na podatek. W praktyce lista wypłat jest więc bardzo prosta: brutto 3 000,00 zł, składki ZUS 0,00 zł, zaliczka PIT 0,00 zł, netto 3 000,00 zł. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, gdzie trzeba uważać nie na rachunki, tylko na status osoby: student + poniżej 26 lat zmienia całe rozliczenie.
W tym zadaniu łatwo pójść w stronę typowego schematu brutto-netto, ale tutaj taki automatyzm prowadzi do złego wyniku. Kwoty niższe od 3 000,00 zł sugerują, że ktoś potrącił podatek, składkę zdrowotną albo część składek społecznych, tak jak przy zwykłym zleceniobiorcy. Problem w tym, że student do ukończenia 26 lat, wykonujący umowę zlecenia, nie jest rozliczany jak standardowy zleceniobiorca podlegający ZUS. Zleceniodawca nie finansuje i nie potrąca od niego składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych ani zdrowotnych z tej umowy. Nie można więc zaczynać obliczeń od odejmowania ZUS, bo nie ma do tego podstawy w stanie faktycznym. Podobnie z podatkiem: osoba w wieku 21 lat może korzystać z ulgi dla młodych, a skoro nie złożyła wniosku o pobieranie zaliczek na podatek, płatnik nie powinien tej zaliczki potrącać. Częsty błąd to policzenie 20% kosztów uzyskania przychodu i 12% PIT, jak przy zwykłej umowie zlecenia poza zwolnieniem. Inny błąd to potraktowanie braku wniosku jako sytuacji niejasnej i dla bezpieczeństwa potrącenie podatku. W praktyce kadrowo-płacowej trzeba najpierw ustalić tytuł do ubezpieczeń, wiek, status studenta i zasady podatkowe, dopiero potem liczyć wypłatę. Tutaj po tych sprawdzeniach zostaje kwota brutto równa netto, czyli 3 000,00 zł.