Które z wymienionych głośników promieniują dźwięk najbardziej kierunkowo?
Odpowiedź na to pytanie rzeczywiście jest dość oczywista, jeśli rozumiesz jak działają głośniki i jak rozchodzi się dźwięk w różnych zakresach częstotliwości. Wysokotonowe głośniki, czyli te obsługujące najwyższe pasma częstotliwości, promieniują dźwięk bardzo kierunkowo. Wynika to z długości fali – im wyższa częstotliwość, tym krótsza fala, a to powoduje, że dźwięk nie rozchodzi się 'na boki', tylko jest mocno skupiony w jedną stronę. W praktyce, w profesjonalnych instalacjach nagłośnieniowych, wysokotonowce często mają specjalne tuby lub falowody, żeby jeszcze bardziej kontrolować kierunek rozchodzenia się wysokich tonów. Z mojego doświadczenia, jak się ustawi źle kolumnę z driverem wysokotonowym, to w niektórych miejscach sali prawie nie słychać talerzy perkusji czy sybilantów w wokalu – to właśnie przez silną kierunkowość. Taka cecha jest z jednej strony wadą – trzeba mądrze planować ustawienie sprzętu, ale z drugiej zaletą – pozwala minimalizować odbicia od ścian i lepiej kontrolować brzmienie w trudnych akustycznie salach. Branżowe standardy, np. przy projektowaniu systemów PA, zawsze uwzględniają charakterystykę kierunkową wysokotonowych głośników. W odróżnieniu od basowych i średniotonowych, które emitują dźwięk dużo szerzej, wysokotonowe wymagają większej precyzji i to nie jest kwestia wymysłu, tylko fizyki fal akustycznych.
Wiele osób zakłada, że największe, czyli basowe lub subbasowe głośniki, promieniują dźwięk bardzo kierunkowo, ale to niestety częsty błąd wynikający z mylenia mocy z kierunkowością. Fale niskotonowe mają bardzo dużą długość – przykładowo, fala o częstotliwości 40 Hz ma długość ponad 8 metrów – przez co dosłownie 'oblewają' przeszkody i rozchodzą się praktycznie we wszystkie strony, bez względu na ustawienie głośnika. Z mojego doświadczenia, w klubach czy na plenerach, bas dosłownie czuć wszędzie i ciężko go wytłumić, bo właśnie jest mało kierunkowy. Subbasowe kolumny jeszcze to potęgują. Średniotonowe głośniki mają już nieco większą kierunkowość, ale dalej daleko im do tego, co potrafią wysokotonowce. Typowy błąd to patrzenie na wielkość membrany zamiast na długość fali – im większa membrana i niższa częstotliwość, tym bardziej dźwięk opływa otoczenie. Wiedza branżowa i praktyka pokazuje, że to właśnie wysokotonowe głośniki, dzięki krótkim falom, promieniują dźwięk bardzo precyzyjnie. Dobre praktyki nagłośnieniowe wykorzystują to do kształtowania pokrycia sali dźwiękiem. Warto pamiętać, że kierunkowość to nie tylko kwestia konstrukcji głośnika, ale głównie długości fali dźwiękowej – a ta zależy od częstotliwości, nie od rozmiaru samego przetwornika. Najlepsze efekty w sterowaniu kierunkiem osiąga się w zakresie wysokich częstotliwości, co można łatwo usłyszeć, przysłaniając ręką tweeter – od razu słychać spadek wysokich tonów. Tak więc zakładanie, że basowy czy subbasowy głośnik promieniuje bardziej kierunkowo, to typowe nieporozumienie.