Koszt wytworzenia wyrobu wynosi 30,00 zł, a marża jest równa 40%. Ile wynosi cena sprzedaży, jeżeli marża jest liczona metodą "w stu", czyli stanowi 40% ceny sprzedaży?
W tym zadaniu najważniejsze jest rozróżnienie marży liczonej metodą „w stu” od narzutu liczonego „od sta”. Skoro marża stanowi 40% ceny sprzedaży, to koszt wytworzenia nie jest bazą do liczenia tych 40%, tylko częścią ceny sprzedaży pozostałą po odjęciu marży. Można to zapisać tak: $K = C_s - M$, gdzie $M = 40\% \cdot C_s$. Czyli koszt 30,00 zł to 60% ceny sprzedaży, bo $100\% - 40\% = 60\%$. Obliczenie wygląda więc: $30 = 60\% \cdot C_s$, a stąd $C_s = 30 / 0{,}60 = 50{,}00$ zł. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, które świetnie pokazuje, czemu w handlu i kosztorysowaniu trzeba bardzo precyzyjnie ustalać, czy mówimy o marży, czy o narzucie. W praktyce, np. przy przygotowaniu oferty dla klienta albo kalkulacji kampanii reklamowej, taka pomyłka może mocno zaniżyć cenę i firma niby sprzedaje, ale zarabia mniej niż planowała. Dobra praktyka branżowa jest taka: zawsze zapisuj bazę procentu, czyli od czego liczymy procent. Tutaj bazą jest cena sprzedaży, dlatego poprawna cena wynosi 50,00 zł.
W tym typie zadania najczęstszy problem polega na pomieszaniu marży z narzutem. Cena 42,00 zł wynikałaby z działania $30 \cdot 1{,}40$, czyli z doliczenia 40% do kosztu wytworzenia. To jest jednak narzut „od sta”, a nie marża „w stu”. Przy narzucie podstawą procentu jest koszt, więc faktycznie koszt 30,00 zł powiększony o 12,00 zł daje 42,00 zł. Ale wtedy udział zysku w cenie sprzedaży wynosi tylko $12 / 42$, czyli około 28,57%, a nie wymagane 40%. To bardzo praktyczna różnica, bo w cennikach, kosztorysach i ofertach handlowych takie nieporozumienie potrafi zepsuć całą kalkulację rentowności. Kwota 12,00 zł jest samą wartością 40% kosztu wytworzenia, a nie ceną sprzedaży. To tak, jakby ktoś policzył tylko część zysku, ale zapomniał dodać koszt bazowy i sprawdzić, od jakiej wartości ta marża ma być liczona. Z kolei 18,00 zł nie może być ceną sprzedaży, bo byłaby niższa niż koszt wytworzenia 30,00 zł, czyli sprzedaż generowałaby stratę już na starcie. W metodzie „w stu” trzeba myśleć odwrotnie: skoro marża to 40% ceny, to koszt stanowi pozostałe 60% ceny. Dlatego należy podzielić koszt przez 0,60, a nie dodawać 40% do kosztu. Z mojego doświadczenia najlepiej zapamiętać to tak: marża patrzy od strony ceny sprzedaży, narzut patrzy od strony kosztu. Niby drobiazg, ale w finansach i rozliczeniach robi dużą różnicę.