Którą z czynności należy wykonać, jeżeli w farbie emulsyjnej przechowywanej w pojemniku, pojawiły się grudki farby?
W tej sytuacji przecedzenie farby i dokładne wymieszanie to rozwiązanie zgodne z dobrymi praktykami branżowymi. Grudki pojawiają się najczęściej przy zbyt długim lub nieprawidłowym przechowywaniu farby emulsyjnej, czasem przez nieszczelnie zamknięte opakowanie albo zbyt niską temperaturę pomieszczenia. Przecedzanie przez drobne sito, gazę lub specjalną siatkę malarską pozwala mechanicznie usunąć zanieczyszczenia i grudki bez naruszania właściwości emulsyjnych farby. Właśnie takie postępowanie zalecają producenci i fachowcy – nawet w małych pracowniach zawsze gdzieś leży kawałek gazy na takie awarie. Po przecedzeniu trzeba koniecznie farbę bardzo dokładnie zamieszać, żeby przywrócić jej jednolitą konsystencję. Moim zdaniem to chyba najważniejszy krok, bo nawet po usunięciu grudek pigment czy spoiwo lubią czasem osiąść na dnie i wtedy łatwo o nierówności podczas malowania. W praktyce nawet na dużych budowach nie ma czasu na eksperymenty, więc sprawdzona metoda – cedzak i mieszadło – ratują sytuację. Dodam jeszcze, że rozcieńczanie rozpuszczalnikiem jest nie tylko niezalecane, ale wręcz szkodliwe dla emulsji – może zniszczyć spoiwo, a grudki i tak mogą zostać. Ogólnie zawsze lepiej zapobiegać, ale jeśli już się przytrafi, to właśnie przecedzanie i mieszanie jest najbezpieczniejsze i zgodne ze sztuką.
Problem grudek w farbie emulsyjnej pojawia się najczęściej wskutek zbyt długiego przechowywania, kontaktu z powietrzem lub zmian temperatury. W takich sytuacjach bardzo istotne jest, by nie próbować rozcierać grudek na siłę ani nie dodawać rozpuszczalników. Rozcieranie grudek mechanicznie, nawet jeśli wydaje się skuteczne, często prowadzi do niewłaściwego rozmieszczenia pigmentów i spoiwa w całej masie farby. To skutkuje potem plamami, różnicami w odcieniu albo nawet łuszczeniem się powłoki po wyschnięciu. Przecedzenie bez wcześniejszego rozcierania pozwala fizycznie usunąć te grudki, które już powstały, bez mieszania ich z resztą materiału. Mieszanie natomiast ma za zadanie wyrównać całą konsystencję farby, ale nie powinno się tego robić z grudkami w środku, bo mogą się tylko rozdrobnić, a nie całkowicie rozpuścić. W dodatku dodawanie rozpuszczalnika do farb emulsyjnych jest poważnym błędem – te farby są na bazie wody, a rozpuszczalniki organiczne mogą całkowicie zniszczyć strukturę emulsji i sprawić, że farba się zważy lub utraci właściwości kryjące. Często spotykam się z opinią, że można do takiej farby "coś dolać" albo mocniej wymieszać, ale z doświadczenia wiem, że najwięcej problemów z powłokami bierze się właśnie z takich eksperymentów. Zawsze trzeba postępować według instrukcji producenta i standardów PN-EN dotyczących powłok malarskich – to daje gwarancję trwałości i jednolitego efektu. Próby rozcierania grudek, mieszania z rozpuszczalnikiem czy omijania cedzenia najczęściej kończą się kiepskim efektem końcowym i stratą materiału.