Objętość ław betonowych dla odcinka drogi o długości 5 m, przedstawionej na rysunku, wynosi
A. 0,750 m³
B. 1,500 m³
C. 0,375 m³
D. 0,450 m³
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2014 (arkusz B.30-X-14.05).
Odpowiedź 0,750 m³ jest właściwa, bo objętość ław betonowych liczymy jako pole przekroju poprzecznego ław odczytane z rysunku pomnożone przez długość odcinka. Dla tego zadania łączna powierzchnia przekroju betonowych ław wynosi 0,150 m², więc dla długości 5 m otrzymujemy: 0,150 m² × 5 m = 0,750 m³. Ważne jest słowo „ław”, czyli zwykle trzeba uwzględnić wszystkie elementy pokazane w przekroju, a nie tylko jedną stronę. W praktyce taki obmiar trafia potem do kosztorysu, zamówienia betonu i rozliczenia robót. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd to dobre odczytanie wymiarów, ale pominięcie drugiej ławy albo pomylenie centymetrów z metrami. Dobra praktyka branżowa jest prosta: najpierw zamieniamy wszystkie wymiary na metry, potem liczymy pole przekroju, a na końcu mnożymy przez długość odcinka. Wynik podajemy w m³, bo beton rozlicza się objętościowo.
Przy tym zadaniu trzeba uważać, bo nie chodzi o samo zgadywanie objętości betonu, tylko o klasyczny obmiar z rysunku technicznego. Poprawne podejście polega na odczytaniu wymiarów ław betonowych w przekroju poprzecznym, obliczeniu ich łącznego pola i pomnożeniu przez długość odcinka, czyli 5 m. Wynik powinien wynosić 0,750 m³. Wartość 0,375 m³ najczęściej pojawia się wtedy, gdy ktoś policzy tylko jedną ławę, a na rysunku są dwie albo gdy potraktuje połowę przekroju jako całość. To jest dość typowe przy przekrojach drogowych, bo elementy po lewej i prawej stronie wyglądają podobnie i łatwo jedną stronę „zgubić”. Wynik 0,450 m³ może wynikać z przyjęcia złej szerokości albo wysokości ławy, na przykład z odczytania wymiaru sąsiedniego elementu nawierzchni zamiast betonu konstrukcyjnego. Z kolei 1,500 m³ sugeruje podwojenie już policzonej objętości, czyli ktoś najpierw uwzględnił obie ławy w polu przekroju, a potem jeszcze raz pomnożył przez dwa. Moim zdaniem najlepiej zawsze zapisać sobie schemat: pole jednej części, liczba takich części, długość odcinka, jednostka końcowa. W dokumentacji i kosztorysowaniu taki porządek bardzo pomaga, bo mały błąd w obmiarze betonu od razu przekłada się na złą ilość materiału i błędną wycenę robót.