Wartość kosztorysowa brutto robót budowlanych wynosi 5 000,00 zł. W założeniach do kosztorysowania przyjęto stawkę podatku VAT w wysokości 23%. Jaka będzie wartość kosztorysowa netto robót budowlanych i wartość podatku VAT?
| Cena netto zł | Podatek VAT zł | |
|---|---|---|
| A. | 3 850,00 | 1 150,00 |
| B. | 4 065,04 | 934,96 |
| C. | 4 782,61 | 271,39 |
| D. | 4 885,00 | 115,00 |
Odpowiedź B jest właściwa, bo kwota 5 000,00 zł jest wartością brutto, czyli zawiera już podatek VAT. Przy stawce VAT 23% nie odejmujemy po prostu 23% od brutto, tylko cofamy się do podstawy opodatkowania, czyli ceny netto. W kosztorysowaniu działa zależność: $brutto = netto \cdot 1{,}23$, więc $netto = 5000{,}00 / 1{,}23 = 4065{,}04$ zł po zaokrągleniu do groszy. Podatek VAT obliczamy jako różnicę: $VAT = 5000{,}00 - 4065{,}04 = 934{,}96$ zł. Takie podejście jest zgodne z praktyką sporządzania kosztorysów ofertowych i inwestorskich, gdzie trzeba jasno rozdzielić wartość netto robót, podatek VAT oraz wartość brutto. Moim zdaniem to jedno z tych obliczeń, które warto mieć dobrze przećwiczone, bo w dokumentach budowlanych pomyłka na VAT potrafi potem popsuć całą tabelę wartości robót. Zawsze dobrze jest sprawdzić kontrolnie, czy netto + VAT daje brutto, czyli tutaj 4 065,04 + 934,96 = 5 000,00 zł.
W tym zadaniu najważniejsze jest rozróżnienie, od jakiej kwoty liczony jest VAT. W kosztorysach robót budowlanych podatek VAT nalicza się od wartości netto, a nie od wartości brutto. Jeśli ktoś przyjmuje, że 23% z 5 000,00 zł to VAT, otrzyma 1 150,00 zł podatku i 3 850,00 zł netto. To jest typowy błąd myślowy: potraktowanie ceny brutto jako podstawy opodatkowania. W rzeczywistości brutto to już suma netto i VAT, więc trzeba zastosować dzielenie przez współczynnik 1,23, a nie zwykłe odejmowanie procentu od końcowej kwoty. Inne niepoprawne wartości mogą wynikać z pomylenia stawki, złego zaokrąglenia albo użycia przypadkowego przelicznika. Szczególnie podejrzane są zestawienia, w których cena netto i VAT nie dają razem 5 000,00 zł, bo wartość brutto musi być dokładnie sumą tych dwóch składników. W praktyce kosztorysowej taka kontrola jest bardzo przydatna: najpierw liczysz podstawę netto, potem VAT, a na końcu sprawdzasz sumę. Dobra praktyka branżowa jest prosta: dla stawki 23% stosujemy zależność $brutto = netto \cdot 1{,}23$. Stąd $netto = 5000{,}00 / 1{,}23 = 4065{,}04$ zł, a $VAT = 934{,}96$ zł. Bez tego łatwo zawyżyć lub zaniżyć wartość robót w kosztorysie, a potem są niepotrzebne korekty w dokumentacji.