Jak nazywa się przedstawiony na ilustracji rak, którego produkcja w Polsce została zaniechana ze względu na nosicielstwo chorób?
Rak sygnałowy to właściwa odpowiedź. Ten gatunek, Pacifastacus leniusculus, był kiedyś rozważany i wykorzystywany w hodowli, bo szybko rośnie, dobrze znosi różne warunki środowiskowe i ma niezłą wartość konsumpcyjną. Problem wyszedł jednak bardzo poważny: rak sygnałowy może być nosicielem dżumy raczej, czyli choroby wywoływanej przez Aphanomyces astaci. Sam często nie choruje tak gwałtownie jak nasze rodzime raki, ale przenosi patogen na raka szlachetnego i błotnego, dla których zakażenie bywa praktycznie wyrokiem. Na ilustracji warto zwrócić uwagę na jasną, białawą plamę przy nasadzie szczypiec, taki jakby „sygnał” - stąd polska nazwa. W praktyce rybackiej to ważna wiedza, bo dobre standardy bioasekuracji mówią jasno: nie przenosi się raków między zbiornikami bez kontroli zdrowotnej, dezynfekuje się sprzęt, a gatunków obcych nie wpuszcza się do wód otwartych. Moim zdaniem to jeden z tych przykładów, gdzie atrakcyjny produkcyjnie gatunek okazał się zbyt ryzykowny dla środowiska i krajowych populacji raków.
W tym pytaniu łatwo pomylić gatunki, bo kilka raków występujących lub omawianych w Polsce jest związanych z chorobami i presją na rodzime populacje. Rak błotny, czyli Astacus leptodactylus, jest gatunkiem europejskim, hodowlano i gospodarczo znanym, ale nie o niego chodzi w opisie zaniechania produkcji ze względu na nosicielstwo chorób. On sam może być ofiarą chorób, zwłaszcza dżumy raczej, a nie typowym bezobjawowym rezerwuarem, przez który rezygnowano z produkcji. Rak szlachetny, Astacus astacus, to nasz klasyczny, cenny gatunek rodzimy. Kojarzy się z czystymi wodami i dawną gospodarką raczą, ale jest bardzo wrażliwy na Aphanomyces astaci. Wybór tego gatunku jako odpowiedzi zwykle wynika z mylenia znaczenia gospodarczego z odpornością lub nosicielstwem. Rak pręgowaty, Faxonius limosus, faktycznie jest gatunkiem obcym i może przenosić dżumę raczą, więc tu pułapka jest największa. Jednak pytanie odnosi się do raka sygnałowego, którego próby użytkowania produkcyjnego w Polsce zostały zatrzymane właśnie przez ryzyko epidemiologiczne. W rozpoznawaniu pomaga wygląd: u raka sygnałowego charakterystyczna jest jasna plama na szczypcach, a u pręgowatego bardziej rzucają się w oczy pręgi na odwłoku. Z praktycznego punktu widzenia najważniejsze jest nie samo zapamiętanie nazwy, ale rozumienie zasady: w akwakulturze nie ocenia się gatunku tylko po tempie wzrostu i wydajności. Liczy się też status sanitarny, wpływ na ekosystem, ryzyko zawleczenia patogenów, obowiązujące przepisy i zwykła bioasekuracja sprzętu, stawów oraz materiału obsadowego.