Jaką ilość tlenu w czasie 5 minut zużyje 1 tona pstrągów o średniej masie 100 g/szt. w stanie niepobudzonym przy temperaturze wody równej 21° C?
| Zapotrzebowanie tlenu zależne od temperatury (Goryczko, 2015)(wyciąg) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Temp ° C | O2 100% nasycenia mg/l | Próg adaptacji mg/l | Zużycie O2 w mg przez 1 kg ryb | |||
| ryby do 25 g | ryby powyżej 25 g | |||||
| 1 s | 1 min | 1 s | 1 min | |||
| 21 | 9,0 | 5,4 | 0,13 | 7,8 | 0,055 | 3,9 |
Dla pstrągów o średniej masie 100 g/szt. korzystamy z kolumny dla ryb powyżej 25 g, bo jedna sztuka waży więcej niż 25 g. Przy temperaturze wody 21°C tabela podaje zużycie tlenu w stanie niepobudzonym: 3,9 mg O₂ przez 1 kg ryb w ciągu 1 minuty. Masa obsady to 1 tona, czyli 1000 kg. Najpierw liczymy zużycie dla całej obsady w 1 minutę: 3,9 mg × 1000 = 3900 mg, czyli 3,9 g O₂. Pytanie dotyczy 5 minut, więc: 3,9 g × 5 = 19,5 g O₂. Dlatego poprawna odpowiedź to 19,5 g. W praktyce takie obliczenie jest bardzo ważne przy transporcie pstrąga, awaryjnym natlenianiu albo ocenie, czy przepływ wody w basenie jest wystarczający. Moim zdaniem to jedno z tych zadań, które dobrze pokazuje, że sama znajomość tabeli nie wystarczy, trzeba jeszcze pilnować jednostek: mg, g, kg, minuty i masa całej obsady. W dobrej praktyce hodowlanej zawsze zostawia się zapas bezpieczeństwa, bo ryby pobudzone, po karmieniu albo przy gorszej jakości wody mogą zużywać tlenu więcej niż wynika z wartości spoczynkowej.
W tym zadaniu najczęściej problem nie leży w samej biologii pstrąga, tylko w jednostkach i w dobraniu właściwej kolumny z tabeli. Pstrąg o średniej masie 100 g/szt. należy do grupy ryb powyżej 25 g, więc trzeba przyjąć wartość 3,9 mg O₂ na 1 kg ryb w ciągu 1 minuty. Jeżeli ktoś otrzymuje 3,9 g, to zwykle policzył zapotrzebowanie jednej tony ryb, ale tylko dla 1 minuty, a w treści jest wyraźnie podane 5 minut. To drobny błąd, ale w gospodarstwie mógłby oznaczać zbyt mały zapas tlenu podczas transportu albo przetrzymania ryb. Wynik 195 mg wskazuje najczęściej na pomieszanie skali masy albo przeliczeń między miligramami i gramami; 1 tona to 1000 kg, więc mnożnik masy jest bardzo duży. Z kolei 780 mg może wynikać z użycia wartości dla ryb do 25 g, czyli 7,8 mg/kg/min, albo z potraktowania masy 100 g jako masy całej obsady, a nie średniej masy jednej sztuki. To jest typowa pułapka: informacja 100 g/szt. służy tylko do wyboru grupy wielkościowej ryb, a nie do zastąpienia masy 1 tony. Poprawne rozumowanie jest takie: wybieramy ryby powyżej 25 g, bierzemy 3,9 mg/kg/min, mnożymy przez 1000 kg i przez 5 minut. Otrzymujemy 19 500 mg, czyli 19,5 g O₂. Z mojego doświadczenia najlepiej najpierw zapisać jednostki przy każdym działaniu, bo wtedy od razu widać, czy wynik ma być w mg, czy już w gramach.