Który pojazd wykonał największą pracę przewozową?
| Pojazd A. | Pojazd B. | Pojazd C. | Pojazd D. | |
|---|---|---|---|---|
| Przewieziony ładunek | 10 t | 20 t | 25 t | 15 t |
| Odległość przewozu | 50 km | 90 km | 40 km | 30 km |
B.
D.
A.
C.
Opracowane na podstawie zadania CKE, czerwiec 2016 (arkusz A.29-X-16.05): Klucz CKE wskazywał pojazd C (1000 tkm); największą pracę wykonał pojazd B (1800 tkm).
W tym zadaniu trzeba było policzyć pracę przewozową, czyli jeden z podstawowych wskaźników w transporcie. Praca przewozowa pokazuje, ile ładunku przewieziono i na jaką odległość. Liczy się ją bardzo prosto: przewieziony ładunek × odległość przewozu. Jednostką jest najczęściej tonokilometr, czyli tkm. Dla pojazdu A mamy 10 t × 50 km = 500 tkm. Dla pojazdu B: 20 t × 90 km = 1 800 tkm. Dla pojazdu C: 25 t × 40 km = 1 000 tkm. Dla pojazdu D: 15 t × 30 km = 450 tkm. Największy wynik ma więc pojazd B, bo wykonał 1 800 tkm pracy przewozowej. Moim zdaniem to dobry przykład, bo pokazuje, że nie wystarczy patrzeć tylko na masę ładunku albo tylko na trasę. W praktyce firmy transportowe używają tego wskaźnika do porównywania wykorzystania pojazdów, planowania kosztów, oceny efektywności kursów i rozliczeń przewozowych. Dobra praktyka branżowa jest taka, żeby zawsze sprawdzać oba parametry razem: masę i dystans. Dopiero wtedy widać rzeczywistą skalę wykonanego przewozu.
Przy tym pytaniu łatwo pomylić pracę przewozową z samą masą przewiezionego ładunku albo z samą długością trasy. To dość typowy błąd, szczególnie gdy w tabeli od razu rzuca się w oczy pojazd C, bo przewiózł największy ładunek, czyli 25 t. Sam ładunek jednak nie wystarcza do oceny pracy przewozowej. Jeżeli pojazd wiezie dużo towaru, ale na krótkim dystansie, jego wynik w tonokilometrach może być mniejszy niż pojazdu, który wiezie trochę mniej, ale znacznie dalej. Podobnie nie można wybrać pojazdu tylko dlatego, że przejechał najdłuższą trasę. Odległość bez masy również nie daje pełnej informacji o wykonanym przewozie. Właśnie dlatego pojazd A, mimo że ma 50 km trasy, osiąga tylko 500 tkm, a pojazd D przy 15 t i 30 km ma 450 tkm. Pojazd C daje 1 000 tkm, co jest dobrym wynikiem, ale nadal mniejszym niż 1 800 tkm pojazdu B. Z mojego doświadczenia takie zadania najlepiej robić spokojnie, w jednej jednostce i bez zgadywania po największej liczbie w tabeli. W transporcie wskaźniki typu tkm są używane przy analizie wydajności floty, planowaniu stawek, porównywaniu tras i kontroli opłacalności zleceń. Dlatego poprawne podejście to zawsze mnożenie masy przez odległość, a potem porównanie wyników.