Powstaniu biofilmu w kanale endoskopu giętkiego sprzyja
A. stosowanie do wstępnego postępowania preparatów trójenzymatycznych.
B. zanurzanie endoskopu bezpośrednio po użyciu w 2% aldehydzie glutarowym.
C. stosowanie technik maszynowych.
D. używanie do płukania wody miękkiej.
W tym pytaniu kluczowe jest zrozumienie, że aldehyd glutarowy działa nie tylko dezynfekująco, ale też utrwala materiał organiczny. Zanurzenie endoskopu giętkiego bezpośrednio po użyciu w 2% aldehydzie glutarowym, bez wcześniejszego dokładnego mycia i przepłukania kanałów, może spowodować przyklejenie i utrwalenie białek, śluzu, krwi oraz resztek tkanek wewnątrz kanału. Taka utrwalona warstwa staje się świetnym podłożem dla drobnoustrojów i sprzyja tworzeniu biofilmu. Biofilm to nie jest zwykły brud, tylko zorganizowana struktura mikroorganizmów otoczona macierzą ochronną, przez co jest dużo trudniejsza do usunięcia i bardziej odporna na środki dezynfekcyjne. W praktyce po badaniu endoskop powinien być najpierw wstępnie oczyszczony przy stanowisku, kanały powinny zostać przepłukane i przedmuchane, a potem wykonuje się test szczelności, mycie ręczne ze szczotkowaniem oraz dalszą dezynfekcję, najlepiej zgodnie z instrukcją producenta i zasadami opisanymi m.in. w normach z serii PN-EN ISO 15883 dla myjni-dezynfektorów. Moim zdaniem to jeden z tych tematów, gdzie skrócenie procedury niby oszczędza czas, ale potem robi bardzo duży problem epidemiologiczny.
Przy tym zagadnieniu łatwo pomylić dezynfekcję z pełnym, prawidłowym przygotowaniem endoskopu do ponownego użycia. Sam fakt, że jakiś środek jest silny, nie oznacza jeszcze, że można go zastosować od razu na zabrudzony sprzęt. Preparaty trójenzymatyczne używane we wstępnym postępowaniu mają zupełnie inny cel niż utrwalanie zabrudzeń. Enzymy pomagają rozkładać białka, tłuszcze i wielocukry, czyli składniki śliny, śluzu, krwi czy treści pokarmowej. Dzięki temu kanały endoskopu łatwiej się domywają, a ryzyko powstania biofilmu maleje, pod warunkiem że zachowany jest odpowiedni czas kontaktu, stężenie i temperatura roztworu. Techniki maszynowe też nie są czynnikiem sprzyjającym biofilmowi, jeśli używa się sprawnych myjni-dezynfektorów do endoskopów i przestrzega programu procesu. Dobre urządzenie zapewnia kontrolowane płukanie kanałów, dozowanie środka, temperaturę, czas oraz często rejestr parametrów, co jest zgodne z dobrą praktyką i wymaganiami jakościowymi. Oczywiście maszyna nie naprawi źle wykonanego mycia ręcznego, ale sama metoda maszynowa nie jest problemem. Używanie wody miękkiej do płukania również nie jest typową przyczyną biofilmu. Miękka woda ogranicza osady mineralne, kamień i zacieki, więc raczej wspiera utrzymanie drożności oraz czystości powierzchni. Typowy błąd myślowy polega tu na uznaniu, że wszystko co dotyczy płynów i moczenia może zwiększać biofilm. W rzeczywistości największe ryzyko daje kontakt aldehydu glutarowego z niedomytym materiałem biologicznym, bo aldehyd go utrwala i zamyka drobnoustroje w trudnej do usunięcia warstwie.