Na których ilustracjach przedstawione są wyroby medyczne wymagające konserwacji olejem na bazie parafiny?
A. 1, 2, 3, 4.
B. 1, 2, 3.
C. 1, 4.
D. 2, 3, 4.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz Z.20-X-19.01).
Odpowiedź 1, 4 jest właściwa, bo konserwacji olejem na bazie parafiny wymagają przede wszystkim wyroby medyczne z elementami ruchomymi: przegubami, zamkami, zawiasami, gwintami albo powierzchniami trącymi o siebie. Na takich miejscach po myciu i dezynfekcji łatwo zostaje wilgoć, a detergent potrafi wypłukać naturalną warstwę ochronną metalu. Wtedy narzędzie zaczyna ciężko pracować, może pojawić się korozja cierna, zatarcie zamka albo mikrouszkodzenia. W praktyce olej parafinowy stosuje się cienko, zgodnie z instrukcją producenta wyrobu i preparatu, najczęściej po dokładnym umyciu, wypłukaniu i wysuszeniu, przed pakietowaniem i sterylizacją. Ważne, żeby był to środek dopuszczony do narzędzi medycznych, paroprzepuszczalny i zgodny ze sterylizacją, a nie przypadkowy olej techniczny z warsztatu. Moim zdaniem to jeden z tych drobnych etapów, które bardzo wydłużają życie narzędzi. Dobra praktyka w centralnej sterylizatorni jest taka: narzędzie ma być czyste, suche, sprawne, lekko zakonserwowane w miejscach ruchu i dopiero wtedy kontrolowane oraz pakowane.
W tym pytaniu łatwo pomylić konserwację z ogólną pielęgnacją wszystkich wyrobów medycznych. Olej na bazie parafiny nie jest preparatem, którym smaruje się wszystko po kolei, tylko środkiem przeznaczonym głównie do elementów ruchomych i miejsc narażonych na tarcie. Dlatego wskazanie ilustracji 2, 3 i 4 albo 1, 2 i 3 wynika zwykle z założenia, że każdy metalowy wyrób wymaga olejowania. To nie jest dobre podejście. Gładkie, nieruchome powierzchnie narzędzi mają być przede wszystkim dokładnie oczyszczone, wypłukane, wysuszone i skontrolowane, ale niekoniecznie smarowane. Nadmiar środka konserwującego może utrudniać kontakt czynnika sterylizującego z powierzchnią, powodować plamy, osady, a czasem też zlepianie materiału opakowaniowego. Z kolei zaznaczenie wszystkich ilustracji pokazuje typowy błąd „na wszelki wypadek”. W sterylizatorni takie myślenie bywa ryzykowne, bo proces ma być zgodny z instrukcją producenta, normami dobrej praktyki oraz realną budową wyrobu. Nie konserwuje się olejem elementów, które tego nie wymagają, szczególnie jeśli są wykonane z materiałów wrażliwych, mają części optyczne, powierzchnie robocze bez przegubów albo producent zaleca inną metodę pielęgnacji. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać zasadę: olej parafinowy idzie tam, gdzie coś się rusza, ociera i może się zacierać, a nie tam, gdzie narzędzie jest tylko „ładne i metalowe”. Poprawny wybór to ilustracje 1 i 4.