Które postępowanie nie powinno być stosowane w procesie technologicznym?
W tym pytaniu trzeba zwrócić uwagę na słowo nie oraz na różnicę między wykorzystaniem surowców a ich oszczędnym zużyciem. Postępowanie polegające na najszybszym prowadzeniu procesów przy minimalnym wykorzystaniu surowców nie jest dobrą zasadą technologiczną, bo w przemyśle chemicznym dąży się raczej do jak największego stopnia wykorzystania surowca, czyli wysokiej konwersji, selektywności i wydajności produktu. Surowiec, który nie zostaje dobrze wykorzystany, zwykle oznacza straty, większą ilość odpadów, konieczność zawracania mieszanin do procesu albo dodatkowe koszty oczyszczania. Moim zdaniem to jest taki typowy haczyk językowy, bo minimalne zużycie surowca brzmi dobrze, ale minimalne wykorzystanie już nie. W dobrej praktyce technologicznej, zgodnej z podejściem BAT i zasadami efektywności produkcji, dąży się do małego jednostkowego zużycia surowca, np. kg surowca na kg produktu, ale przy możliwie pełnym jego przereagowaniu. Przykładowo w reaktorze syntezy nie chodzi o to, żeby surowiec ledwo brał udział w procesie, tylko żeby z danej porcji uzyskać jak najwięcej produktu o wymaganej jakości, przy zachowaniu bezpieczeństwa, stabilnych parametrów i rozsądnego zużycia energii.
W procesie technologicznym łatwo pomylić kilka podobnie brzmiących zasad. Szybkie prowadzenie procesu samo w sobie nie jest celem absolutnym, bo zawsze trzeba pilnować bezpieczeństwa, jakości produktu, temperatury, ciśnienia i możliwości odbioru ciepła. Jednak jeżeli proces da się prowadzić szybko oraz przy maksymalnym wykorzystaniu surowców, to jest to kierunek korzystny. Oznacza dużą konwersję, mniejsze straty materiałowe, mniej odpadów i lepszą ekonomikę produkcji. Podobnie uzyskiwanie dużej wydajności produktów z jednostki objętości aparatury jest normalnym dążeniem w technice chemicznej. Im więcej dobrego produktu można otrzymać z tej samej objętości reaktora, kolumny czy krystalizatora, tym lepiej wykorzystany jest park maszynowy, oczywiście pod warunkiem że nie przekracza się dopuszczalnych parametrów pracy. Również minimalne zużycie energii przy szybkim przebiegu procesu jest zgodne z dobrą praktyką przemysłową, bo energia to koszt i obciążenie środowiskowe. Stosuje się do tego wymienniki ciepła, rekuperację, izolację cieplną, katalizatory czy optymalizację mieszania. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi słowo minimalne i od razu uznaje je za pozytywne. W technologii chemicznej minimalne zużycie jest dobre, ale minimalne wykorzystanie surowca już nie, bo oznacza słabe przekształcenie surowca w produkt i po prostu marnowanie potencjału procesu.