Jak należy postąpić ze zniszczonym meblem zabytkowym w stylu Ludwika XVI, przeznaczonym na ekspozycję muzealną?
W przypadku mebla zabytkowego przeznaczonego na ekspozycję muzealną najważniejsza jest autentyczność obiektu i czytelność wykonanych ingerencji. Dlatego właściwe jest naprawienie go tak, aby miejsca napraw były widoczne, ale oczywiście wykonane estetycznie, stabilnie i zgodnie ze sztuką konserwatorską. Chodzi o to, żeby nie udawać, że element jest w 100% oryginalny, jeśli został uzupełniony albo naprawiony. W konserwacji zabytków stosuje się zasadę minimalnej ingerencji, odwracalności zabiegów oraz rozróżnialności części oryginalnych od dodanych. Moim zdaniem to bardzo uczciwe podejście, bo zwiedzający i badacz widzi prawdziwą historię przedmiotu. Przy meblu w stylu Ludwika XVI można np. uzupełnić brakujący fragment nogi, listwy albo forniru, ale tak dobrać kolor, fakturę i sposób wykończenia, żeby naprawa nie raziła, a jednocześnie była możliwa do rozpoznania z bliska. Stosuje się dokumentację fotograficzną, opis użytych materiałów, a często także techniki możliwe do usunięcia w przyszłości. Taki mebel ma być bezpieczny konstrukcyjnie i zabezpieczony przed dalszym niszczeniem, ale nie powinien zostać „upiększony” na siłę jak nowy wyrób stolarski.
Przy zabytkowym meblu muzealnym łatwo pomylić zwykłą naprawę stolarską z konserwacją zabytku. Ustawienie zniszczonego obiektu w sali bez naprawy i zabezpieczenia jest ryzykowne, bo osłabione połączenia, odspojone forniry, ślady działalności owadów albo pęknięcia konstrukcji mogą się dalej pogłębiać. Taki eksponat może też stanowić zagrożenie podczas przenoszenia, czyszczenia czy nawet przy zmianach wilgotności powietrza. W muzeum nie chodzi tylko o pokazanie przedmiotu, ale też o jego długotrwałe zachowanie. Z kolei naprawianie tak, aby miejsca interwencji były całkowicie niewidoczne, jest typowym błędem wynikającym z myślenia jak przy renowacji użytkowego mebla do salonu. Przy zabytku takie działanie może fałszować historię obiektu. Jeśli dorobiona listwa, intarsja albo element snycerski wygląda identycznie jak oryginał, późniejszy odbiorca może nie odróżnić części historycznej od współczesnej. To jest słabe z punktu widzenia dokumentacji i badań. Samo zabezpieczenie przed dalszym niszczeniem, bez wykonania naprawy, czasem bywa stosowane w konserwacji, ale nie zawsze wystarcza dla obiektu przeznaczonego na ekspozycję. Jeżeli mebel jest zniszczony konstrukcyjnie lub ma ubytki utrudniające jego odczytanie jako całości stylistycznej, potrzebna jest naprawa konserwatorska. Powinna być stabilna, dobrze udokumentowana i rozpoznawalna. W praktyce najlepsze rozwiązanie to nie robienie mebla „jak nowy”, tylko przywrócenie mu czytelności i bezpieczeństwa, z poszanowaniem oryginalnej substancji.