Przejdź do głównej treści

Kwalifikacja: CES.04 - Organizacja procesów wytwarzania wyrobów ze szkła

Zawód: Technik technologii szkła

Kategorie: Surowce szklarskie i zestaw

Który z wymienionych surowców szklarskich zawiera w swoim składzie wodę związaną chemicznie?

A. Dolomit.
Źle. Dolomit to węglan wapnia i magnezu - w piecu wydziela dwutlenek węgla, a nie wodę związaną chemicznie.
B. Piasek szklarski.
Źle. Piasek to krzemionka. Bywa wilgotny, ale to woda fizycznie zaadsorbowana, a nie związana chemicznie.
C. Minia ołowiowa.
Źle. Minia ołowiowa to tlenek ołowiu do szkła kryształowego - nie zawiera wody.
D. Boraks.
Dobrze. Boraks to uwodniony tetraboran sodu - woda krystalizacyjna jest częścią jego kryształu.

Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik technologii szkła (CES.04).

Wodę związaną chemicznie zawiera boraks. To uwodniony tetraboran sodu, w którym cząsteczki wody wchodzą w skład kryształu jako woda krystalizacyjna, dlatego jego wzór zapisuje się z kilkoma cząsteczkami H₂O.

Podczas ogrzewania boraks najpierw traci wodę, pęcznieje, a dopiero potem topi się. W zestawie szklarskim jest źródłem tlenku boru i tlenku sodu. Tlenek boru obniża rozszerzalność cieplną szkła i poprawia jego odporność termiczną oraz chemiczną, dlatego stosuje się go m.in. w szkle borokrzemowym.

Przy obliczaniu zestawu trzeba uwzględnić, że znaczną część masy boraksu stanowi woda, która ulatnia się w piecu. Reguła do zapamiętania: surowce uwodnione dają w szkle mniej tlenków na kilogram niż ich odpowiedniki bezwodne.

Każdy z pozostałych surowców ma w składzie inne elementy niż woda chemicznie związana. Dolomit to węglan wapnia i magnezu - w piecu rozkłada się z wydzieleniem dwutlenku węgla, a nie wody, i jest źródłem tlenków wapnia i magnezu.

Minia ołowiowa to tlenek ołowiu stosowany w produkcji szkła kryształowego. Nie zawiera wody, a w wysokiej temperaturze oddaje część tlenu.

Piasek szklarski to głównie krzemionka, czyli dwutlenek krzemu, główny składnik szkłotwórczy. Może być wilgotny, ale ta woda jest fizycznie zaadsorbowana na ziarnach i odparowuje przy suszeniu - nie jest związana chemicznie w strukturze.

To właśnie typowa pułapka: wilgoć surowca to nie to samo co woda związana chemicznie. Prawidłowy jest boraks, bo woda jest częścią jego kryształu i opuszcza go dopiero przy ogrzewaniu.

Przy obliczaniu zestawu tę różnicę widać w liczbach: woda krystalizacyjna boraksu zmniejsza ilość tlenków wnoszonych przez kilogram surowca.

Wymagane logowanie

Ocenianie trudności pytań jest dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się, aby skorzystać z pełni możliwości platformy.

Twoja ocena pomoże innym uczniom w przygotowaniu do egzaminu, a Tobie pozwoli na dostęp do spersonalizowanych statystyk.

Zgłoś błąd w pytaniu

Rozwiń sekcję i zmień pole, którego dotyczy błąd. Wysłane zostaną tylko zmienione sekcje.

Błędna kwalifikacja
Błąd w treści pytania
Błąd w treści odpowiedzi
Błąd w obrazie
Dane kontaktowe (opcjonalnie)
Podaj email, jeśli chcesz otrzymać informację o rozpatrzeniu zgłoszenia.

Potwierdzenie

Informacja