Który piec wannowy należy zastosować do wytopu masy szklanej zawierającej składniki o dużej lotności, z tzw. zimnym lustrem?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik technologii szkła (CES.04).
Do wytopu masy z lotnymi składnikami stosuje się piec elektrodowy z tzw. zimnym lustrem. Ciepło wydziela się w samej masie szklanej, przez którą płynie prąd między zanurzonymi elektrodami, bo stopione szkło przewodzi prąd.
Zestaw zasypuje się na całą powierzchnię lustra, gdzie tworzy warstwę izolującą. Górna część jest więc stosunkowo chłodna, a lotne składniki, które parowałyby z gorącego lustra, w dużej części kondensują w chłodnej warstwie zestawu i wracają do masy. Ogranicza to straty surowców i emisję do atmosfery.
Reguła do zapamiętania: w piecu płomieniowym najgorętsza jest przestrzeń nad masą, a w piecu elektrodowym z zimnym lustrem - wnętrze masy. Takie piece stosuje się m.in. przy szkłach zawierających związki boru, fluoru czy ołowiu.
Łatwo pomylić typy pieców, bo wszystkie są piecami wannowymi. W piecu U-płomiennym i poprzeczno-płomiennym masę ogrzewa płomień nad jej powierzchnią. Najgorętsza jest przestrzeń pod sklepieniem i samo lustro, a gorące lustro sprzyja odparowywaniu lotnych składników. Różnica między nimi dotyczy kształtu toru płomienia, a nie zasady ogrzewania od góry.
Piec płomieniowo-elektrodowy łączy opalanie płomieniem z dogrzewaniem elektrycznym, np. w celu zwiększenia wydajności. Nadal ma jednak płomień nad lustrem i gorącą przestrzeń nad masą, więc nie daje efektu zimnego lustra.
Prawidłowy jest piec elektrodowy. Tylko w nim całe ciepło powstaje wewnątrz masy, a lustro pokrywa chłodna warstwa zestawu. Właśnie ten układ ogranicza ulatnianie się składników o dużej lotności i jest określany jako zimne lustro.
Przy wyborze pieca do takiego szkła decyduje więc miejsce, w którym powstaje ciepło, a nie sam kształt komory.