Przejdź do głównej treści

Kwalifikacja: CES.04 - Organizacja procesów wytwarzania wyrobów ze szkła

Zawód: Technik technologii szkła

Kategorie: Hartowanie i obróbka wykańczająca Właściwości szkła i badania laboratoryjne

Który z przedstawionych na rysunkach przyrządów służy do kontroli naprężeń w wyrobach szklanych?

D.
Ręczny przyrząd w kształcie pistoletu z wyświetlaczem cyfrowym
Źle. To pirometr, czyli bezdotykowy termometr na podczerwień do pomiaru temperatury powierzchni.
C.
Przyrząd z lampą w obudowie, okrągłym okienkiem obserwacyjnym i ramieniem z uchwytem
Dobrze. To polaryskop - w świetle spolaryzowanym naprężone miejsca szkła stają się widoczne jako jasne pola lub barwne prążki.
A.
Przyrząd z szalką pod szklaną osłoną i wyświetlaczem cyfrowym na podstawie
Źle. To waga laboratoryjna z osłoną przeciwpodmuchową - mierzy masę, np. próbek surowców, a nie naprężenia w szkle.
B.
Stojak z podstawą, pionowym prętem i czujnikiem zegarowym, na którym zawieszona jest butelka
Źle. To stojak z czujnikiem zegarowym do pomiaru wymiarów lub geometrii butelki. Czujnik mierzy przesunięcie, a nie naprężenia.

Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik technologii szkła (CES.04).

Do kontroli naprężeń w wyrobach szklanych służy polaryskop - przyrząd z podświetlanym polem i filtrami polaryzacyjnymi, przez który ogląda się wyrób. Pokazano go na rysunku z okrągłym okienkiem obserwacyjnym i lampą w obudowie.

Działanie opiera się na dwójłomności wymuszonej: szkło naprężone zachowuje się w świetle spolaryzowanym jak materiał anizotropowy i zmienia polaryzację przechodzącego światła. Między skrzyżowanymi polaryzatorami miejsca z naprężeniami widać jako jasne obszary lub barwne prążki, a szkło dobrze odprężone pozostaje ciemne i jednolite.

Polaryskop stosuje się po odprężaniu wyrobów, np. butelek, szkła gospodarczego czy laboratoryjnego, aby wykryć niebezpieczne naprężenia trwałe, które mogą spowodować pęknięcie przy zmianie temperatury lub uderzeniu. Do pomiaru ilościowego używa się polarymetru z kompensatorem.

Każdy z pozostałych przyrządów służy do innego pomiaru, choć wszystkie spotkasz w laboratorium lub na wydziale huty. Waga z osłoną szklaną i wyświetlaczem to waga laboratoryjna. Mierzy masę, np. przy naważaniu próbek surowców czy oznaczaniu gęstości, ale nie wykrywa naprężeń.

Stojak z zawieszoną butelką i czujnikiem zegarowym mierzy wymiary lub geometrię wyrobu, np. odchylenie od osi, ale czujnik reaguje tylko na przesunięcie, a nie na naprężenia wewnątrz szkła. Pistolet z wyświetlaczem to pirometr, czyli bezdotykowy termometr na podczerwień, przydatny przy kontroli temperatury formy lub wyrobu, a nie przy badaniu naprężeń.

Prawidłowy jest polaryskop. Naprężeń w szkle nie widać gołym okiem ani nie da się ich zważyć czy zmierzyć czujnikiem - ujawniają się dopiero w świetle spolaryzowanym, i właśnie to zjawisko wykorzystuje ten przyrząd.

Wymagane logowanie

Ocenianie trudności pytań jest dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się, aby skorzystać z pełni możliwości platformy.

Twoja ocena pomoże innym uczniom w przygotowaniu do egzaminu, a Tobie pozwoli na dostęp do spersonalizowanych statystyk.

Zgłoś błąd w pytaniu

Rozwiń sekcję i zmień pole, którego dotyczy błąd. Wysłane zostaną tylko zmienione sekcje.

Błędna kwalifikacja
Błąd w treści pytania
Błąd w treści odpowiedzi
Błąd w obrazie
Dane kontaktowe (opcjonalnie)
Podaj email, jeśli chcesz otrzymać informację o rozpatrzeniu zgłoszenia.

Potwierdzenie

Informacja