Automat rzędowy dziesięciosekcyjny, trójkroplowy w ciągu minuty formuje 320 butelek. Ile wynosi dobowa produkcja przy założeniu, że odpad przy formowaniu butelek wynosi 10,0%?
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik technologii szkła (CES.04).
Dobowa produkcja wynosi 414 720 sztuk. Automat formuje 320 butelek na minutę, a doba ma 1440 minut, więc w ciągu doby powstaje 320 × 1440 = 460 800 butelek. Odpad 10% oznacza, że dobrych wyrobów jest 90%: 460 800 × 0,9 = 414 720 sztuk.
Liczby sekcji i kropli podane w treści opisują budowę automatu - dziesięć sekcji pracujących z zasilaniem trzema kroplami jednocześnie. Wydajność minutowa 320 butelek już te dane uwzględnia, więc nie trzeba ich mnożyć drugi raz.
Reguła do zapamiętania: przy odpadzie p% produkcja dobra to produkcja całkowita razy (100% - p%). Odpad odejmuje się od produkcji całkowitej, a nie dodaje. W hucie butelek tak liczy się m.in. plan produkcji i zapotrzebowanie na masę szklaną, uwzględniając stłuczkę wracającą do zestawu.
Wybór wyniku innego niż 414 720 sztuk to zwykle efekt jednego z dwóch błędów: złego przeliczenia czasu albo powtórnego wykorzystania danych o sekcjach i kroplach. Wynik 305 840 sztuk jest za mały - odpowiada mniej więcej produkcji z krótszego czasu niż doba albo odjęciu zbyt dużego odpadu.
100 764 sztuki to wartość kilkukrotnie zaniżona, mniej więcej taka, jaką maszyna wykonałaby w ciągu jednej zmiany. 600 410 sztuk przekracza nawet produkcję całkowitą 460 800 butelek, więc nie może być wynikiem po odjęciu odpadu - pojawia się, gdy odpad doda się zamiast odjąć albo pomnoży wydajność dodatkowo przez liczbę kropli.
Prawidłowe jest 414 720 sztuk. Policz najpierw produkcję całkowitą 320 × 1440, a potem pomnóż ją przez 0,9, bo dobra produkcja to 90% wszystkich uformowanych butelek.