Przejdź do głównej treści

Kwalifikacja: CES.04 - Organizacja procesów wytwarzania wyrobów ze szkła

Zawód: Technik technologii szkła

Kategorie: Topienie masy szklanej i piece

Instrukcja rozruchowa pieca szklarskiego zawiera informację, że pewne materiały ogniotrwałe charakteryzują się największymi zmianami objętości w zakresie temperatur do 320°C. Materiałami tymi są

A. prostki krzemionkowe.
Dobrze. Krzemionka w kształtkach krzemionkowych przechodzi w niskiej temperaturze przemiany polimorficzne ze skokową zmianą objętości.
B. kształtki wysokoglinowe.
Źle. Materiały wysokoglinowe nie mają gwałtownych przemian objętości w niskiej temperaturze.
C. kliny szamotowe.
Źle. Szamot to materiał glinokrzemianowy o małej, równomiernej rozszerzalności, bez silnych przemian w zakresie do około 300 °C.
D. opory mulitowe.
Źle. Mulit ma małą rozszerzalność cieplną i dobrą odporność na wstrząsy cieplne - nie zmienia gwałtownie objętości w niskiej temperaturze.

Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - technik technologii szkła (CES.04).

Największe zmiany objętości do około 300 °C mają prostki krzemionkowe, czyli kształtki z materiału krzemionkowego (dinasu). Krzemionka występuje w nich w odmianach krystalicznych, które w niskich temperaturach przechodzą przemiany polimorficzne, np. krystobalitu i trydymitu, połączone ze skokową zmianą objętości.

Z tego powodu piec z krzemionkowym sklepieniem rozgrzewa się bardzo powoli i według ściśle ustalonego wykresu, z najwolniejszym przyrostem temperatury właśnie w zakresie przemian. Zbyt szybkie grzanie powoduje pękanie i odpryskiwanie kształtek.

Reguła do zapamiętania: materiał krzemionkowy jest wrażliwy na zmiany temperatury w zakresie niskim, ale w wysokiej temperaturze pracy jest stabilny i dobrze odporny na obciążenie, dlatego stosuje się go m.in. na sklepienia pieców szklarskich.

Łatwo pomylić materiały ogniotrwałe, bo wszystkie występują w piecu szklarskim. Kliny szamotowe są wykonane z szamotu, czyli materiału glinokrzemianowego, który nie ma tak silnych przemian polimorficznych w niskiej temperaturze. Jego rozszerzalność cieplna jest stosunkowo mała i równomierna, dlatego szamot dobrze znosi zmiany temperatury.

Kształtki wysokoglinowe zawierają dużo tlenku glinu i także nie wykazują gwałtownych zmian objętości w zakresie do kilkuset stopni. Opory mulitowe są z mulitu, czyli krystalicznego glinokrzemianu o małej rozszerzalności cieplnej i dobrej odporności na wstrząsy cieplne.

Prawidłowe są prostki krzemionkowe. To krzemionka w odmianach krystalicznych przechodzi w niskich temperaturach przemiany ze skokową zmianą objętości, i właśnie dlatego w instrukcji rozruchowej zaznacza się, że ten zakres temperatur wymaga szczególnie wolnego grzania.

Przy rozruchu pieca to rozróżnienie ma praktyczne skutki: od rodzaju materiału zależy tempo grzania zapisane w instrukcji.

Wymagane logowanie

Ocenianie trudności pytań jest dostępne tylko dla zalogowanych użytkowników. Zaloguj się, aby skorzystać z pełni możliwości platformy.

Twoja ocena pomoże innym uczniom w przygotowaniu do egzaminu, a Tobie pozwoli na dostęp do spersonalizowanych statystyk.

Zgłoś błąd w pytaniu

Rozwiń sekcję i zmień pole, którego dotyczy błąd. Wysłane zostaną tylko zmienione sekcje.

Błędna kwalifikacja
Błąd w treści pytania
Błąd w treści odpowiedzi
Błąd w obrazie
Dane kontaktowe (opcjonalnie)
Podaj email, jeśli chcesz otrzymać informację o rozpatrzeniu zgłoszenia.

Potwierdzenie

Informacja