Na podstawie danych w tabeli oblicz, ile jaj suszonych należy zaplanować do dziennej produkcji, jeżeli w ciągu doby piekarnia zużywa 200 sztuk jaj.
| Jaja | Przetwory suszone (w proszku) | ||
|---|---|---|---|
| całe jaja | żółtka | białka | |
| 100 szt. | 1,35 kg | 0,97 kg | 0,38 kg |
A. 4,20 kg
B. 2,70 kg
C. 1,94 kg
D. 10,40 kg
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2017 (arkusz T.03-X-17.06).
Obliczenie ilości jaj suszonych potrzebnych do produkcji w piekarni to w sumie bardzo praktyczna sprawa. Skoro w tabeli mamy, że 100 jaj świeżych odpowiada 1,35 kg całych jaj w proszku, to prosta matematyka pokazuje, że 200 jaj daje nam 2 × 1,35 kg, czyli dokładnie 2,70 kg. Tak naprawdę, w praktyce, piekarnie często korzystają z jaj suszonych, bo są wygodniejsze w przechowywaniu, mają dłuższy termin przydatności i łatwiej je dozować w produkcji masowej – nie trzeba się bawić w rozbijanie i sprawdzanie każdego jaja z osobna. To też duże ułatwienie przy zachowaniu higieny na produkcji. Moim zdaniem, wiedza o takich przelicznikach jest nieodzowna, bo często kierownicy piekarni planują zamówienia i produkcję właśnie na podstawie takich zamienników. Warto też pamiętać, że dobór odpowiedniego typu jaj suszonych (całe, żółtka, białka) zależy od receptury – tu była mowa o całych jajach, więc użyliśmy odpowiedniego przelicznika. To wszystko pokazuje, jak istotne jest umiejętne korzystanie z tabel przeliczeniowych i rozumienie technologii surowców wykorzystywanych w branży piekarskiej. Dobrą praktyką jest także zawsze zaokrąglać ilość w górę w przypadku produkcji na dużą skalę – na marginesie, bo lepiej mieć trochę zapasu niż nagle zostać bez jaj w środku zmiany.
Często podczas rozwiązywania tego typu zadań pojawiają się drobne pomyłki, które mogą wynikać z błędnego odczytania przelicznika lub nieuwzględnienia odpowiedniej liczby jaj. Najczęściej spotykanym błędem jest użycie złej jednostki – niektórzy zakładają, że jeden kilogram jaj suszonych odpowiada np. stu jajom, a to nie zawsze tak wygląda, bo w tabeli wyraźnie jest podane, że 1,35 kg odpowiada stu całym jajom. Kolejny błąd to pomnożenie przez zły przelicznik, np. dla żółtek lub białek, które mają całkiem inne wartości (0,97 kg i 0,38 kg), a przecież w pytaniu chodziło o całe jaja. Często myli się także liczbę jaj – niektórzy dzielą, zamiast mnożyć, wychodząc z założenia, że trzeba jakoś inaczej podejść do tematu. Takie pomyłki mogą też wynikać z pośpiechu lub nieuwagi przy czytaniu tabeli. W praktyce produkcyjnej od takich dokładnych obliczeń zależy powodzenie całego procesu, bo jeśli zamówisz za mało jaj suszonych, może Ci zabraknąć składnika, a jeśli za dużo, to niepotrzebnie zamrażasz środki. Dobrym nawykiem jest zawsze sprawdzać, do jakiego typu produktu odnosi się przelicznik w tabeli oraz upewnić się, że jednostki się zgadzają – tu była mowa o 200 jajach i całych jajach w proszku. W branży piekarskiej przy planowaniu produkcji korzysta się właśnie z takich standardowych przeliczników, żeby uniknąć strat i pomyłek technologicznych. Z mojego doświadczenia wynika, że im częściej ćwiczymy takie praktyczne zadania, tym rzadziej zdarzają się pomyłki. Warto też pamiętać, żeby zawsze bazować na aktualnych tabelach i normach, bo różne firmy mogą stosować trochę inne wartości przeliczeniowe w zależności od technologii i surowca.