Kwalifikacja: SPC.07 - Organizacja i nadzorowanie produkcji wyrobów spożywczych

W przetwórstwie nasion oleistych łatwo się pomylić, bo w jednym ciągu technologicznym pojawia się kilka różnych frakcji i nazw. Warto je sobie dobrze poukładać. Podczas tłoczenia rozdrobnionych nasion w prasach otrzymujemy dwie główne fazy: ciekłą – czyli olej surowy, oraz stałą, sprasowaną masę, która ma charakter paszowy. Ta stała masa po tłoczeniu to właśnie makuch, a nie śruta, nie miscela ani tym bardziej sopstok. Śruta w technologii olejarskiej kojarzy się przede wszystkim ze śrutą poekstrakcyjną, czyli produktem, który powstaje po dodatkowym odtłuszczeniu makuchu metodą ekstrakcyjną (np. heksanem). Śruta ma zwykle mniejszą zawartość tłuszczu, a wyższą białka, jest bardziej rozdrobniona i ma inną strukturę fizyczną. Dlatego utożsamianie śruty z bezpośrednim efektem tłoczenia to taki typowy skrót myślowy, ale technologicznie nie do końca poprawny. Miscela to już zupełnie inna bajka – jest to ciekła mieszanina oleju z rozpuszczalnikiem organicznym (najczęściej heksanem), powstająca w procesie ekstrakcji, a nie w samym tłoczeniu. Mówimy tu o układzie ciekłym, który trzeba potem rozdzielić w aparatach odparowujących, zgodnie z surowymi wymaganiami bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Mylenie misceli z produktem stałym wynika zwykle z nieprzeczytania dokładnie schematu linii technologicznej. Sopstok natomiast to frakcja z odkwaszania i oczyszczania oleju – zawiera głównie mydła, fosfolipidy, zanieczyszczenia polarnie czynne. To produkt uboczny rafinacji chemicznej oleju, a nie tłoczenia nasion. W praktyce zakładowej, jeśli chcemy opisać, co fizycznie wychodzi z prasy po tłoczeniu rozdrobnionych nasion, zawsze mówimy: olej surowy i makuch. Cała reszta – śruta, miscela, sopstok – pojawia się dopiero w dalszych etapach przetwarzania albo w innych operacjach jednostkowych. Dobrą praktyką jest zawsze łączyć nazwę produktu z konkretnym etapem procesu, wtedy takie pomyłki po prostu znikają.