Kwalifikacja: SPC.07 - Organizacja i nadzorowanie produkcji wyrobów spożywczych

W oznaczaniu zawartości wody metodą suszarkową bardzo łatwo skupić się tylko na samym suszeniu w suszarce i zapomnieć, jak krytyczny jest etap chłodzenia przed ważeniem. Stąd biorą się pomysły, że wystarczy jakiekolwiek naczynie laboratoryjne czy przyrząd pomiarowy. Refraktometr, który czasem kojarzy się z analizą zawartości suchej masy, służy jednak do zupełnie innego typu pomiarów – opiera się na zjawisku załamania światła w roztworze i używa się go głównie do oznaczania ekstraktu, np. w sokach, piwie czy syropach. Nie ma on żadnej funkcji związanej z chłodzeniem czy ochroną próbki przed wilgocią z powietrza, więc w metodzie suszarkowej jest całkowicie nie na miejscu. Podobnie krystalizator, choć jest naczyniem laboratoryjnym odpornym na temperaturę, służy raczej do odparowywania rozpuszczalników, krystalizacji soli, czasem do łaźni wodnych. Jest otwarty, nie zapewnia ani szczelności, ani kontrolowanej, suchej atmosfery. Gdyby w nim chłodzić gorące naczynka z wysuszoną próbką, to próbka od razu zaczęłaby pochłaniać wilgoć z otoczenia, a wynik oznaczenia wody byłby zafałszowany – zwykle zawyżony. Butyrometr z kolei to bardzo charakterystyczne urządzenie, typowe dla analiz mleka i przetworów mlecznych. Służy do oznaczania zawartości tłuszczu metodą Gerbera i pracuje się z nim w zupełnie innym układzie: kwas siarkowy, wirowanie, odczyt na skali objętościowej. Łączenie go z metodą suszarkową to taki typowy błąd „kojarzę nazwę z laboratorium, to pewnie nada się do wszystkiego”. Tymczasem w metodzie suszarkowej najważniejsze jest, aby po wysuszeniu próbka nie miała kontaktu z wilgotnym powietrzem, a jednocześnie spokojnie ostygła do temperatury pokojowej. Tę funkcję spełnia właśnie eksykator, który jest szczelnym naczyniem z środkiem suszącym, zgodnie z normami i dobrą praktyką laboratoryjną. Z mojego doświadczenia większość przekłamanych wyników wilgotności wynika właśnie z pominięcia eksykatora lub zastępowania go „byle jakim szkłem”, dlatego warto dobrze zrozumieć, po co ten etap w ogóle jest.