Kwalifikacja: SPC.07 - Organizacja i nadzorowanie produkcji wyrobów spożywczych

W tym zadaniu łatwo się pomylić, bo wszystkie pokazane urządzenia wyglądają dość laboratoryjnie i „poważnie”, ale tylko jedno z nich służy do oznaczania kwasowości aktywnej roztworu. Kwasowość aktywna to pH, czyli ujemny logarytm stężenia jonów wodorowych H+ w roztworze. Do jej pomiaru używa się pH–metrów z elektrodą szklaną lub jonoselektywną. Urządzenie I to właśnie taki pH–metr – ma gniazdo na elektrodę, wyświetlacz z wynikiem w jednostkach pH oraz funkcje kalibracji na buforach wzorcowych. Pozostałe aparaty pełnią zupełnie inne funkcje, choć też są ważne w analizie i kontroli jakości. Urządzenie II to analizator wilgoci (suszarko–waga). Łączy wagę elektroniczną z komorą grzewczą i służy do szybkiego oznaczania zawartości wody w produktach, np. w proszkach mlecznych, mąkach, przyprawach. Mierzy ubytek masy podczas suszenia, a nie stężenie jonów H+, więc nie ma żadnego związku z kwasowością aktywną. Czasem uczniowie mylą te przyrządy, bo oba mają wyświetlacz cyfrowy i przyciski, ale zasada działania jest zupełnie inna – jedna metoda jest grawimetryczna, a druga elektrochemiczna. Urządzenie III przypomina polarymetr lub refraktometr do oznaczania zawartości cukru czy badania właściwości optycznych roztworu. Takie przyrządy wykorzystują skręcalność optyczną lub załamanie światła i są typowe np. w cukrownictwie, przy produkcji soków czy syropów. One również nie mierzą pH, tylko parametry związane z ekstraktem lub stężeniem substancji rozpuszczonej. Urządzenie IV to klasyczny polarymetr stołowy, gdzie badamy kąt skręcenia płaszczyzny światła spolaryzowanego. Świetnie nadaje się do oznaczania cukrów, ale kompletnie nie nadaje się do pomiaru kwasowości aktywnej. Typowym błędem myślowym jest utożsamianie „dowolnego zaawansowanego urządzenia optyczno–elektronicznego” z możliwością oznaczania pH. W rzeczywistości pomiar pH wymaga obecności elektrody i odpowiedniego układu pomiarowego. Dlatego poprawne rozpoznanie pH–metru, czyli urządzenia I, jest tutaj kluczowe i pokazuje zrozumienie podstawowych technik analizy fizykochemicznej.