Prędkość jazdy pociągu w przypadku wyprawiania go za pomocą sygnału zastępczego lub rozkazu pisemnego na szlak wyposażony w samoczynną blokadę liniową nie może być większa niż
Właściwa wartość to 40 km/h. Przy wyprawianiu pociągu na szlak wyposażony w samoczynną blokadę liniową za pomocą sygnału zastępczego albo rozkazu pisemnego nie jedziemy tak, jak przy normalnym sygnale zezwalającym na semaforze. Sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny oznacza, że zasadnicze urządzenia srk nie dały normalnej drogi przebiegu albo nie można było podać typowego sygnału zezwalającego. Dlatego przepisy ograniczają prędkość do maksymalnie 40 km/h. To jest taki przepis ostrożnościowy, ale bardzo praktyczny. Maszynista musi mieć czas na obserwację toru, semaforów odstępowych samoczynnej blokady liniowej, wskaźników oraz ewentualnych przeszkód. W praktyce dyżurny ruchu, wyprawiając pociąg w taki sposób, bierze na siebie dodatkowe czynności związane z bezpieczeństwem, a maszynista prowadzi pojazd z większą czujnością. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: na SBL przy sygnale zastępczym lub rozkazie pisemnym granicą jest 40 km/h, chyba że inne ograniczenie nakazuje jechać jeszcze wolniej. Ograniczenie prędkości nie jest tu formalnością, tylko elementem zabezpieczenia ruchu, gdy normalna informacja z urządzeń sterowania ruchem kolejowym nie działa w pełnym trybie.
W tym pytaniu łatwo pomieszać kilka różnych ograniczeń prędkości, bo w przepisach kolejowych wartości 20 km/h, 30 km/h, 40 km/h i 50 km/h pojawiają się w różnych sytuacjach. Tutaj jednak chodzi konkretnie o wyprawienie pociągu na szlak z samoczynną blokadą liniową przy użyciu sygnału zastępczego albo rozkazu pisemnego. W takiej sytuacji właściwą granicą jest 40 km/h. Wybór 20 km/h zwykle wynika z kojarzenia tej wartości z jazdą szczególnie ostrożną, manewrami, wjazdem na tor zajęty albo innymi sytuacjami wymagającymi jazdy na widoczność. To są ważne przypadki, ale nie ten konkretny mechanizm wyprawienia pociągu na SBL. Wartość 30 km/h też bywa brana z pamięci, bo pojawia się przy niektórych ograniczeniach lokalnych lub procedurach ostrożnościowych, ale nie jest standardową odpowiedzią dla tego przepisu. Z kolei 50 km/h jest za duże, ponieważ sygnał zastępczy i rozkaz pisemny nie dają takiego samego poziomu informacji jak normalny sygnał zezwalający podany przez sprawne urządzenia srk. Samoczynna blokada liniowa poprawia bezpieczeństwo prowadzenia ruchu na szlaku, ale gdy pociąg jest wyprawiany poza normalnym trybem sygnałowym, nie można zakładać pełnej swobody jazdy. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś widzi słowa samoczynna blokada liniowa i od razu uznaje, że można jechać szybciej. Z mojego doświadczenia lepiej zapamiętać to od strony praktycznej: jeśli dyżurny ruchu musi użyć sygnału zastępczego albo rozkazu, to znaczy, że coś w normalnym prowadzeniu ruchu jest nietypowe, więc prędkość ma być ograniczona do 40 km/h, a dodatkowe miejscowe ograniczenia mogą ją jeszcze obniżyć.