W zespole silnika wciągarki reduktorowej cyfrą 2 oznaczono
Enkoder w silniku wciągarki reduktorowej to naprawdę kluczowy element, jeśli chodzi o nowoczesne sterowanie i bezpieczeństwo. Oznaczony cyfrą 2 na rysunku, odpowiada za precyzyjne przekazywanie informacji o położeniu czy prędkości obrotowej wału silnika. Z mojego doświadczenia wynika, że bez enkodera trudno byłoby realizować zaawansowane algorytmy sterowania, na przykład łagodny rozruch lub hamowanie, a także wykrywanie nieprawidłowości czy awarii. Właściwie każda profesjonalna instalacja dźwigowa czy przemysłowa dziś wykorzystuje enkodery, bo to się po prostu opłaca – szybka diagnostyka i większa niezawodność. Branżowe normy (np. PN-EN 81-20 dotycząca wind) wręcz zalecają stosowanie takich rozwiązań dla poprawy bezpieczeństwa. Czasem ludzie mylą enkoder z czujnikiem krańcowym, ale tu chodzi właśnie o płynną i ciągłą informację z wału, a nie tylko sygnał typu włącz/wyłącz. Moim zdaniem warto pamiętać, że enkoder bywa też wykorzystywany do monitoringu zużycia mechanicznego przez analizę drgań. W skrócie – niepozorne urządzenie, a potrafi zrobić różnicę w całym systemie.
W silniku wciągarki reduktorowej często można spotkać różne podzespoły, jednak ich funkcje bywają łatwo mylone, szczególnie kiedy patrzy się na nie wizualnie, bez praktycznego doświadczenia w serwisie lub montażu. Wentylator, choć spotykany przy silnikach elektrycznych, pełni wyłącznie funkcję chłodzenia – odprowadza ciepło powstające podczas pracy i dba o to, żeby silnik się nie przegrzał, ale nie bierze udziału w procesie sterowania czy pomiarów ruchu. Ogranicznik prędkości natomiast to osobny podzespół, zwykle montowany w innych miejscach dźwigu czy wciągarki, odpowiedzialny za wykrywanie przekroczenia ustalonej prędkości i uruchamianie awaryjnego hamowania – nie jest to element bezpośrednio związany z precyzyjnym pomiarem położenia wału. Z kolei hamulec elektromagnetyczny, mimo że również znajduje się w układzie napędowym, jest przystosowany do zatrzymywania lub utrzymywania wału w określonej pozycji po odłączeniu zasilania i nie generuje informacji o ruchu, a jedynie realizuje funkcję bezpieczeństwa. Typowym błędem jest utożsamianie tych urządzeń z enkoderem, który z definicji służy do dokładnego pomiaru pozycji lub liczby obrotów wału i przekazywania tej informacji do systemu sterującego. Widać to szczególnie w praktyce, kiedy osoba nieobeznana z branżą automatyki widzi kilka podobnych do siebie elementów i zakłada, że każdy z nich może odpowiadać za monitorowanie ruchu. Tymczasem jedynie enkoder realizuje taką funkcjonalność i bez niego niemożliwe byłoby wykonanie precyzyjnych operacji wymaganych choćby dla łagodnego rozruchu czy dokładnego pozycjonowania, co potwierdzają zarówno normy branżowe, jak i doświadczenia zawodowe automatyków i serwisantów.