Podczas sporządzania kosztorysu należy określić miejsce montażu kolektorów słonecznych. Które umiejscowienie kolektorów jest niewskazane?
A. Na dachu płaskim pod kątem 45° na południe.
B. Na dachu skośnym pod kątem 45° na południe.
C. Na dachu skośnym pod kątem 45° na północ.
D. Na gruncie pod kątem 45° na południe.
Umieszczenie kolektorów słonecznych na dachu skośnym pod kątem 45° na północ jest niewskazane, bo w naszych warunkach, czyli na półkuli północnej, taka orientacja daje bardzo słabe nasłonecznienie w ciągu dnia. Kolektor solarny do podgrzewania c.w.u. ma pracować wtedy, gdy promieniowanie słoneczne pada możliwie prostopadle na absorber. Najkorzystniej ustawia się go w kierunku południowym, ewentualnie z niewielkim odchyleniem na wschód lub zachód, a kąt rzędu 30-45° jest zwykle sensowny dla instalacji całorocznych. Sam kąt 45° nie jest więc problemem. Problemem jest północ. Z mojego doświadczenia to jeden z tych błędów, które w kosztorysie mogą wyglądać niewinnie, ale potem instalacja po prostu nie osiąga zakładanej wydajności. W praktyce oznacza to mniej energii dla zasobnika, dłuższą pracę grzałki lub kotła wspomagającego i niezadowolenie użytkownika. Dobre praktyki montażowe wymagają też sprawdzenia zacienienia, nośności dachu, obciążeń wiatrem i śniegiem oraz zaleceń producenta kolektorów. Dach południowy, dach płaski z konstrukcją wsporczą albo montaż na gruncie od strony południowej mogą być poprawne, jeśli są dobrze zaprojektowane.
W tym pytaniu kluczowe jest słowo niewskazane, a nie tylko sam kąt nachylenia. Kąt 45° dla kolektorów słonecznych w Polsce jest ogólnie poprawny, szczególnie przy instalacjach pracujących przez większą część roku. Dlatego nie należy automatycznie odrzucać odpowiedzi tylko dlatego, że wszędzie pojawia się ta sama wartość kąta. Najważniejszy jest kierunek ustawienia absorbera względem słońca oraz realne warunki montażowe, takie jak cień od kominów, drzew, lukarn, attyk czy sąsiednich budynków. Kolektory skierowane na południe, niezależnie czy są na dachu skośnym, dachu płaskim na konstrukcji wsporczej, czy na gruncie, mają dobre warunki do pracy. Oczywiście montaż na gruncie wymaga zabezpieczenia konstrukcji, ochrony przed uszkodzeniem mechanicznym i poprawnego prowadzenia przewodów solarnych, ale sama lokalizacja południowa nie jest błędem. Podobnie dach płaski nie oznacza złego rozwiązania, bo można zastosować stelaż ustawiający kolektor pod odpowiednim kątem i azymutem. Typowy błąd myślowy polega na tym, że ktoś kojarzy dach jako zawsze lepszy od gruntu albo uznaje, że dach skośny jest poprawny niezależnie od strony świata. A to tak nie działa. Dach skierowany na północ, nawet przy ładnym kącie 45°, będzie miał dużo mniejszy uzysk energii, bo promieniowanie bezpośrednie dociera tam słabo. Moim zdaniem przy kosztorysowaniu warto od razu zaznaczać orientację południową i ewentualne odchyłki, bo później unikamy dziwnych reklamacji i przeróbek instalacji.