Wskazanie przedstawionego termometru wynosi
A. 22°C
B. 24°C
C. 21°C
D. 23°C
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2020 (arkusz B.22-SG-20.06).
Wskazanie termometru należy odczytać z podziałki w miejscu, w którym kończy się słupek cieczy albo wskaźnik na skali. W tym przypadku koniec wskazania wypada przy wartości 24°C, więc poprawny odczyt to 24°C. Przy takich zadaniach ważne jest, żeby najpierw sprawdzić działkę elementarną skali, czyli o ile zmienia się wartość między sąsiednimi kreskami. Dopiero potem odczytuje się położenie wskaźnika. W praktyce, przy pomiarach temperatury w instalacjach OZE, np. w układzie solarnym, pompie ciepła albo przy kontroli temperatury zasobnika c.w.u., taki prosty odczyt ma duże znaczenie. Różnica 2-3°C może już wpływać na ocenę pracy sterownika, zaworu mieszającego czy wymiennika ciepła. Z mojego doświadczenia najczęstszy błąd to patrzenie na skalę pod kątem, co daje błąd paralaksy. Dobra praktyka pomiarowa mówi, żeby oko ustawić prostopadle do skali i odczytywać wynik spokojnie, bez zgadywania między kreskami. W dokumentacji technicznej temperaturę zapisuje się razem z jednostką, czyli tutaj 24°C, bo sama liczba 24 nic jeszcze technicznie nie mówi.
Jeżeli jako wynik wybrano 21°C, 22°C albo 23°C, to najpewniej problem wynika z niedokładnego odczytania podziałki termometru albo z patrzenia na wskaźnik pod złym kątem. Termometr nie pokazuje wartości wybranej najbliżej środka skali, tylko konkretną kreskę, przy której kończy się słupek cieczy lub znajduje się wskaźnik. W tym przypadku wskazanie dochodzi do 24°C, a nie zatrzymuje się wcześniej. W pomiarach technicznych takie przesunięcie o kilka stopni nie jest drobiazgiem, bo może prowadzić do złej oceny pracy urządzenia, na przykład zasobnika ciepłej wody, obiegu solarnego albo układu grzewczego z pompą ciepła.
Typowy błąd polega też na liczeniu kresek od niewłaściwej wartości początkowej. Jeśli skala ma oznaczone większe wartości co kilka stopni, trzeba ustalić, ile wynosi jedna mała działka. Bez tego łatwo zaniżyć odczyt i uznać, że wskaźnik jest przy 21°C, 22°C lub 23°C, mimo że faktycznie dochodzi dalej. Moim zdaniem warto wyrobić sobie prosty nawyk: najpierw sprawdzić zakres i działkę elementarną, potem ustawić wzrok prostopadle do skali, a dopiero na końcu zapisać wynik z jednostką. Tak robi się w dobrej praktyce pomiarowej, bo wynik ma być powtarzalny i czytelny dla innej osoby, nie tylko dla tego kto akurat patrzył na termometr.
Typowy błąd polega też na liczeniu kresek od niewłaściwej wartości początkowej. Jeśli skala ma oznaczone większe wartości co kilka stopni, trzeba ustalić, ile wynosi jedna mała działka. Bez tego łatwo zaniżyć odczyt i uznać, że wskaźnik jest przy 21°C, 22°C lub 23°C, mimo że faktycznie dochodzi dalej. Moim zdaniem warto wyrobić sobie prosty nawyk: najpierw sprawdzić zakres i działkę elementarną, potem ustawić wzrok prostopadle do skali, a dopiero na końcu zapisać wynik z jednostką. Tak robi się w dobrej praktyce pomiarowej, bo wynik ma być powtarzalny i czytelny dla innej osoby, nie tylko dla tego kto akurat patrzył na termometr.