Do ekologicznej produkcji jaj konsumpcyjnych nie nadają się kury rasy
A. dominant white cornish.
B. zielononóżka kuropatwiana.
C. rhode island red.
D. żółtonóżka kuropatwiana.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2021 (arkusz R.09-SG-21.06).
Dominant White Cornish to rasa, która zdecydowanie nie nadaje się do ekologicznej produkcji jaj konsumpcyjnych. Przede wszystkim te kury zostały wyhodowane z myślą o produkcji mięsa, a nie jaj. Ich cechy użytkowe to szybki przyrost masy ciała, wysoka mięsność, ale niestety bardzo niska nieśność. W ekologicznych systemach produkcji jaj kluczowe jest, żeby kury były odporne na warunki środowiskowe, potrafiły dobrze sobie radzić na wybiegu, były żywotne i przystosowane do wolnowybiegowego chowu. Cornish nie tylko nie są odporne, ale też mają skłonność do otłuszczania się i problemów z układem ruchu, co jest sporym problemem na wybiegu – na takich fermach, gdzie kury mają dużo miejsca i muszą się poruszać. Z mojego doświadczenia wynika, że nawet jeśli ktoś próbowałby wykorzystać Cornish do ekologicznej produkcji jaj, to szybko się zniechęci – po prostu ich wyniki produkcyjne są słabe, a koszty utrzymania wyższe niż u ras typowo nieśnych. Branżowe wytyczne, np. te publikowane przez IFOAM, jasno wskazują, by wybierać rasy dobrze przystosowane do lokalnych warunków, odporne i o dobrej nieśności. W praktyce na fermach ekologicznych dominuje zielononóżka kuropatwiana, czasem także żółtonóżka kuropatwiana lub rhode island red – to właśnie one spełniają wymogi zarówno wydajności, jak i odporności, a jednocześnie zapewniają wysoką jakość jaj. Kury mięsne, takie jak Cornish, nie sprawdzą się w tej roli.
Wybierając rasy kur do produkcji jaj w systemach ekologicznych, bardzo łatwo można popełnić błąd, kierując się tylko popularnością czy nazwą rasy. Wiele osób zakłada, że skoro rhode island red albo żółtonóżka kuropatwiana są znane, to nie nadadzą się do ekologicznego chowu, bo może są za bardzo „przemysłowe” lub po prostu zbyt popularne. Tymczasem właśnie te rasy są od lat rekomendowane do ekoprodukcji. Rhode island red to rasa wszechstronna, znana ze swojej odporności, dobrej nieśności i dużej żywotności. Zielononóżka kuropatwiana z kolei to prawdziwy wzorzec rasy do ekologii – świetnie adaptuje się do warunków wolnego wybiegu, dobrze wykorzystuje pasze, jest mało podatna na choroby. Podobnie żółtonóżka kuropatwiana – jej zaletą jest również wytrzymałość i stosunkowo wysoka nieśność. Typowym błędem jest myślenie, że każda rasa popularna w produkcji towarowej nie sprawdzi się w ekologii, ale tutaj najbardziej liczy się odporność, samodzielność na wybiegu i dostosowanie do lokalnych warunków klimatycznych. Praktyka pokazuje, że właśnie te tradycyjne polskie rasy zapewniają najlepsze efekty w ekologicznym chowie, a jaja są cenione za jakość. Dominant White Cornish, choć bywa kojarzona z intensywną produkcją, to jednak typowa rasa mięsna, praktycznie nieużywana do produkcji jaj – a jej wykorzystanie w ekologicznym systemie byłoby po prostu nieopłacalne i niezgodne z branżowymi standardami. Moim zdaniem warto zawsze sprawdzać, do jakich celów dana rasa została wyhodowana – uniknie się wtedy typowych pomyłek.